Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/8043 E.,  2023/6956 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8043
Karar No : 2023/6956

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... Un ve Unlu Mamülleri Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Alanya İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde "Ekmek, Unlu Mamüller, Pastacılık Ürünleri İmalat ve Satışı" ruhsatlı işyerine ait ruhsatın iptal edilmesine ilişkin Alanya Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyerinin, ekmek üretimi için gerekli olan müstakil bina şartına sahip olması gerektiğinden, ruhsatta bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı, ayrıca yapı kullanma izin belgesi ve tapu kütüğünde özel yapı şekline ilişkin herhangi bir belirtmenin de bulunmadığı anlaşıldığından, işyerinin müstakil bina şartına ilişkin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in geçici 3. maddesinde yer alan istisnadan da yararlandırılması mümkün bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesi yerine, davalı idarece Yönetmelik'in 13. maddesine göre işlem tesisinin hukuka aykırı olduğu, daha önce işyerinde elektrik fırını kullanabileceğine ilişkin yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği, kazanılmış hakkının bulunduğu, Planlı Tip İmar Yönetmeliği'nin 32. maddesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik arasında çelişki bulunduğu, bu çelişkinin aleyhe yorumla giderilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması," düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik maddesine, 25/07/2010 tarih ve 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le eklenen (m) bendinde, "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000’i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)," düzenlemesi getirilmiştir.
Yönetmelik'in 5. maddesine eklenen (m) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla, bendin hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi üzerine, 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le bu bent, "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 tarih ve E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararıyla, anılan bendin iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin yukarıda belirtilen kararı bozulmuş, Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 tarih ve E.2019/914, K:2019/7372 sayılı kararıyla bozmaya uyularak davanın reddine karar verilmiştir.
26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'le eklenen geçici 3. maddesiyle, "(Ek: 10/11/2014-2014/7002 K.) Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." düzenlemesi getirilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.
..." düzenlemesi yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Antalya ili, Alanya İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresindeki işyerine ekmek üretimi için ruhsat verilmesi istenilen taşınmazın 01/12/2014 ve 20/04/2015 tarihli yapı ruhsatında "ofis ve işyeri", "mesken" olduğu, 16/09/2015 tarihli yapı kullanma izin belgesinde "depo dükkan, elektrikli ekmek fırını, mesken" olduğu, 02/11/2015 tarihinde "Ekmek, Unlu Mamüller, Pastacılık Ürünleri İmalat ve Satışı" ruhsatı düzenlendiği, ancak söz konusu ruhsatın, fırın olarak ruhsat verilebilmesi için gerekli olan "ayrık nizamda müstakil bina şartı"nı taşımadığı için dava konusu edilen 18/12/2015 tarihli işlemle iptal edildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, ayrık nizamda müstakil binada bulunma şartını taşımayan ve yukarıda yer verilen Yönetmelik'in geçici 3. madde kapsamında bulunmayan yapı için düzenlenmiş olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 12/12/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.