Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/2566 E.,  2025/3979 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2566
Karar No:2025/3979

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Petrol Ürünleri Nakliyat ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :...Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına 09/06/2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere düzenlenen ... sayılı akaryakıt bayilik lisansının Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca sonlandırılmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin "Konya ili, Kulu ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi"nde "LPG otogaz ikmal ve akaryakıt istasyonu" olarak faaliyet gösterdiği, iş yerinde 2015 yılından itibaren denetimler yapıldığı, davacı şirkete hitaben yazılan ...tarih ve ... sayılı yazıda, inceleme kurulunun yaptığı tetkikler sonucunda... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilen eksikliklerin giderilmesi için verilen 15 günlük sürede eksikliğin giderilmediği belirtilerek, ekli listede belirtilen eksikliklerin ivedilikle tamamlanmasının istenildiği, tamamlanması gereken eksikliklerin, mimari proje, yapı kullanma izin belgesi (akaryakıt faaliyeti için), TS 12820 hizmet yeterlilik belgesi, itfaiye raporu, Akaryakıt ve LPG faaliyeti için Karayolları Bölge Müdürlüğünün görüşü bulunan geçiş yolu izin belgesi ve ekli vaziyet planı, çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi, tanklara ait sızdırmazlık test kontrol raporları, engelli WC ve engelleri kaldırmayı sağlayacak diğer tedbirler olarak belirtildildiği;
08/02/2024 tarihli inceleme raporunda ise, iş yerinde yapılan denetimlerden bahsedilerek TS 12820 hizmet yeterlik belgesi, itfaiye raporu, Akaryakıt ve LPG faaliyeti için Karayolları Bölge Müdürlüğünün görüşü bulunan geçiş yolu izin belgesi ve ekli vaziyet planı, imar çapı (son 1 yıllık), engelli WC ve engelleri kaldırmayı sağlayacak diğer tedbirler konusundaki eksikliklerle ilgili herhangi bir beyanda bulunulmadığı belirtilerek, işlemlerin başlatılmasından itibaren geçen sürede halihazırdaki eksiklikleri gidermeyen iş yerinin faaliyetten men edilmesine yönelik rapor düzenlendiği, anılan rapora istinaden Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle iş yerinin raporda belirtilen eksiklikler giderilinceye kadar faaliyetten men edildiği, 27/05/2024 tarihinde ise iş yeri kullanım alanları ve yakıt pompalarının mühürlenerek faaliyetine son verildiği;
Davacı şirket tarafından faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında açılan dava sonucunda anılan Mahkemenin... tarih ve K:... sayılı kararıyla "davacı tarafından inceleme raporlarında belirtilen eksikliklerin verilen sürelere rağmen tamamlanmadığı anlaşıldığından, aksi yönde belge sunulmadığı gibi işlem tarihinden sonra davalı idareye 06/06/2024 tarihinde sunulan itfaiye raporunun eksik olduğu belirtilen belgelerden olduğu da dikkate alındığında faaliyetten men edilmesi nedeniyle 27/05/2024 tarihinde iş yeri kullanım alanları ve yakıt pompalarının mühürlenerek faaliyetine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği;
Bu durumda, davacı şirketin iş yerinde tespit edilen eksiklikleri gidermemesi sebebiyle faaliyetten men edildiği, bu işleme karşı açtığı dava sonucunda davanın reddine karar verildiği, bu haliyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliğini yitirdiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yıllar önce ruhsatını almış iş yerlerine gelinerek yeni mevzuat gereklerine uyulup uyulmadığı konusunda denetim yapıldığı, 20/05/2024 tarihinde yapılan denetimde eksikliklerin giderilmesi için 1 günlük süre verildiği, bahsedilen eksikliklerin neler olduğu ve bu eksikliklerin hangi mevzuata göre belirlendiği hususunda bildirim yapılmadığı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali hususunda herhangi bir işlem tesis edilmediği, müktesep hakkı bakımından Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik'te bulunan şartların aranmasının hukuka aykırı olduğu, kendilerine ait yapı ruhsatlarının 1990’lı yıllarda düzenlendiği, anılan Yönetmeliğin ise 19/12/2007 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlandığı, ruhsatın iptaline yönelik bir işlem tesis edilmediği halde lisansın sonlandırıldığı, dava konusu işleme dayanak teşkil eden Konya Büyükşehir Belediyesinin idari işleminde yetki gaspı bulunduğu, iş yerinin bir akaryakıt ve LPG istasyonu olması nedeniyle 3. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu, bu nedenle inceleme, denetleme ve ruhsatlandırma konusundaki yetkinin Konya Büyükşehir Belediyesinde değil, Kulu Belediyesinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket 09/06/2008 tarihinde davalı idareden aldığı ... sayılı akaryakıt bayilik lisansı ile "... Mahallesi, ...Caddesi, No:... Kulu/KONYA" adresinde faaliyet göstermektedir.
08/02/2024 tarihinde Konya Büyükşehir Belediyesi ekiplerince davacıya ait iş yerinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair KHK'nın Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca denetim yapılmıştır. Söz konusu denetim neticesinde düzenlenen raporda, "2015-2016 ve 2017 yıllarında tesiste yapılan denetimlerde bazı eksiklikler tespit edilerek anılan eksikliklerin giderilmesi için davacıya süre verildiği, ancak anılan eksikliklerle ilgili şimdiye kadar beyanda bulunulmadığı, eksiklikleri gidermeyen ve Kulu Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen 04/06/2008 tarih ve 28 sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden faaliyet gösteren davacıya ait istasyonun icrai faaliyetten men edilmesi" gerektiği belirtilmiştir.
Söz konusu rapora istinaden Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığınca alınan ... tarih ve ... sayılı kararla, davacıya ait tesisin raporda belirtilen eksiklikler giderilinceye kadar faaliyetten men edilmesine karar verilmiştir.
20/05/2024 tarihinde Konya Büyükşehir Belediyesi zabıta ekiplerince davacıya ait tesiste yapılan denetim neticesinde düzenlenen tutanakta, 08/02/2024 tarihli rapor doğrultusunda eksiklikleri giderinceye kadar tesisin faaliyetten men edilmesinin istenildiği belirtilerek, iş yerinde gerekli tedbirlerin alınması için davacıya 1 (bir) gün süre verilmiştir.
27/05/2024 tarihinde zabıta ekiplerince yeniden davacıya ait istasyona gelinerek, iş yeri kullanım alanları ve yakıt pompaları mühürlenmiş ve tesisin faaliyetine son verilmiştir.
Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığınca davalı idareye gönderilen 14/06/2024 tarihli yazıyla, davacının faaliyet gösterdiği tesisin 29/04/2024 tarih ve 273479 sayılı Başkanlık onayı ile faaliyetten men edildiği bildirilmiştir.
Davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, "Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde, lisans başvurusu kapsamında aranan iş yeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması halinde lisansların Kurul kararı aranmaksızın sona ereceği hükmü yer aldığından, yapılacak olan iş ve işlemlere esas teşkil etmek üzere Kulu Belediye Başkanlığı tarafından davacı adına düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatının doğru ve geçerli olup olmadığı/iptal edilip edilmediği" hususunun Kurumlarına bildirilmesi Konya Büyükşehir Belediyesinden talep edilmiştir.
Konya Büyükşehir Belediyesince verilen 26/06/2024 tarihli cevapta, "Söz konusu istasyon için İşyeri Açma ve Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesi kapsamında uygulama yapıldığı, inceleme kurulunca tespit edilen eksiklikler giderilinceye kadar Başkanlık onayı ile icrai faaliyetten men edildiği, 27/05/2024 tarihinde zabıta ekipleri tarafından mühürlenerek faaliyetine son verilen tesisin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bu süreçte yürürlüğünü yitirdiği, istasyona ait lisans konusunda sorumluluğun ise Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna ait olduğu" belirtilmiştir.
Konya Büyükşehir Belediyesinin söz konusu yazısına istinaden, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca iş yeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliğini yitirdiğinden bahisle davacının bayilik lisansının sona erdirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunun uygulanmasında; (...) Lisans: Bu Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belgeyi ifade eder." kuralına yer verilmiştir.
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisans Başvurusu" başlıklı 7. maddesinde, "Lisans başvuruları, Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Kurul Kararı uyarınca sunulması gereken bilgi ve belgelerin elektronik olarak ibraz edilmesi suretiyle yapılır. 'Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu ve Bildirim Açıklamaları' uyarınca sunulması gereken belge ve bilgileri 31/7/2009 tarihli ve 27305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesi çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulur ve söz konusu Yönetmeliğin 8 inci maddesine uygun olarak belge ve bilgi talep edilir."; "Lisansların Sona Ermesi ve İptali" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında ise, "Lisans sona erdirme işlemi Kurul tarafından veya bu yetkinin devredilmesi durumunda Başkanlık veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilir. Lisanslar; (...) ğ) Lisans başvurusu ve tadili kapsamında aranan işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması halinde sona erdirilir." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan kurallar uyarınca, bayilik lisansı düzenlenebilmesi için ilgili idareden usulüne uygun düzenlenmiş iş yeri açma ve çalışma ruhsatının alınması ve bayilik lisansı başvurusuna eklenerek davalı Kuruma ibraz edilmesi gerektiği, lisans başvurusunda aranılan iş yeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması halinde ise lisansın sona erdirileceği anlaşılmaktadır.
Davacı şirketin, Kulu Belediyesince düzenlenen... tarih ve ... sayılı "Akaryakıt ve LPG satış istasyonu" faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatını davalı idareye ibraz ederek "... Mahallesi, ...Caddesi, No:... Kulu/KONYA" adresindeki tesisi için 09/06/2008 tarihinde akaryakıt bayilik lisansı aldığı, Konya Büyükşehir Belediyesi ekiplerince düzenlenen 08/02/2024 tarihli inceleme raporunda belirtilen eksikliklere istinaden Konya Büyükşehir Belediyesince 29/04/2024 tarihinde davacıya ait tesisin faaliyetten men edildiği ve 27/05/2024 tarihinde istasyonunun mühürlendiği, anılan hususların davalı idareye bildirilmesi üzerine davalı idarenin 24/06/2024 tarihli yazısıyla, Konya Büyükşehir Belediyesine davacının lisans almasına dayanak teşkil eden ... tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının doğru ve halen geçerli olup olmadığının sorulduğu, Konya Büyükşehir Belediyesince verilen cevapta, davacıya ait tesisin 27/05/2024 tarihinde mühürlenerek faaliyetine son verildiğinden, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının da bu süreçte yürürlüğünü yitirdiğinin belirtildiği görülmektedir.
Davacı tarafından, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline yönelik bir işlem tesis edilmediği halde davalı idarece lisansın sonlandırıldığı iddia edildiğinden, Mahkemenin 17/09/2024 tarihli ara kararı ile "davacının iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilip edilmediğinin, şayet iptal edilmiş ise bu hususun davacıya tebliğ edilip edilmediği"nin Konya Büyükşehir Belediyesinden sorulduğu, anılan idarece gönderilen cevapta, sadece davacının faaliyetten men edildiğine ilişkin bilgi ve belgelerin gönderildiği, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilip edilmediğine yönelik herhangi bir beyanda bulunulmadığı ve buna ilişkin bilgi ve belge sunulmadığı anlaşılmıştır.
İdare Mahkemesince, davacının faaliyetten men edilmesine ilişkin işleme karşı açılan davanın reddine karar verildiği ve bu suretle iş yeri açma ve çalışma ruhsatının da geçerliğini kaybettiği kabulünden hareketle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış ve bu karara yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de, davacının faaliyetten men edilerek istasyonunun mühürlenmesinin doğrudan iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali sonucunu doğurmayacağı, Konya Büyükşehir Belediyesince ruhsatın iptal edilip edilmediği hususuna ilişkin dosyaya bilgi ve belge sunulmadığı, yalnızca davacının faaliyetten men edilme sürecine ilişkin belgelerin gönderildiği, davacı tarafından verilen dilekçelerde de iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline yönelik bir işlem tesis edilmediğinin defaatle belirtildiği görülmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin tesis edilmesine gerekçe olarak gösterilen iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği hususunun açık ve net bir şekilde ortaya konulamadığı anlaşıldığından, belirtilen gerekçeyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.