Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/2429 E.,  2025/3631 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2429
Karar No:2025/3631

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Prodüksiyon Yayıncılık Reklamcılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ...İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana Büyükşehir Belediyesince, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile 26/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen "80 adet CLP (çift yüzlü reklam vitrini), 48 adet megalight, 388 adet ışıklı bilboard, 10 adet megaboard, 350 adet otobüs durağı olmak üzere toplam 876 adet reklam alanı ile idarenin onay verdiği lokasyonlara kurulumu yapılacak 12 adet bilboard ve 2 adet megalight olmak üzere 14 adet (Genel toplam: 876+14=890 adet) reklam alanlarının 3 (üç) yıl süreyle kiraya verilmesi" ihalesinin iptal edilmesine ilişkin...tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı yazısı ile bildirilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizi üzerine, anılan Mahkeme kararının bozulması ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin Dairemizin 26/11/2024 tarih ve E:2023/3635, K:2024/5012 sayılı kararının uygulanması kapsamında tesis edilen ... tarih ve...sayılı Adana Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarece 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile 26/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen bahse konu ihalenin 15.750.000,00-TL bedelle en yüksek teklifi veren davacı şirket üzerinde bırakılması yönünde ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararının alındığı, ancak bu kararın, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca, davacı şirketin uyuşmazlık konusu ihaleye ait İdari Şartname'nin 10. maddesinde yer alan şartı taşımadığından bahisle ita amirince onaylanmayarak iptal edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesinin 26/11/2024 tarih ve E:2023/3635, K:2024/5012 sayılı kararı ile; ''(...) davacı şirket tarafından sunulan söz konusu iş bitirme belgelerinin, ihaleye ait Şartnamenin 10. maddesinde belirtilen 'benzer iş' kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, (...) bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bunun üzerine davacı şirket tarafından, davalı idareye başvuruda bulunularak, ''anılan Danıştay kararı çerçevesinde gereğinin yapılmasının'' istenildiği, ... tarih ve...sayılı Adana Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Daire Başkanlığı yazısıyla; toplam 876 adet reklam alanı ile idarenin onay verdiği lokasyonlara kurulumu yapılacak 12 adet bilboard ve 2 adet megalight olmak üzere 14 adet (genel toplam: 876+14=890 adet) reklam alanlarına ilişkin olarak KDV hariç 37.528.933,75-TL bedelle ve 1 yıl süreli kira sözleşmesi imzalanmak üzere davacı şirketin sözleşmeye davet edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;
Dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden, bahse konu ihalenin ita amirince iptali üzerine tekrar ihaleye çıkıldığı ve bu ihalenin, ... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla 16.537.000,00-TL bedelle dava dışı... - ... Açıkhava Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, daha sonra aynı işle ilgili olarak 2025 yılında tekrar ihaleye çıkıldığı ve ... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla, ''109 adet CLP(raket), 51 adet megalight, 428 adet ışıklı bilboard, 14 adet megaboard, 406 adet otobüs durağı toplam 1008 adet reklam mecrası olarak kullanılmak üzere'' 70.500.000,00-TL (KDV hariç) bedelle 3 yıl süreyle dava dışı ... Reklam Pazarlama Ticaret Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, bu haliyle uyuşmazlık konusu işin, davacı şirketin üzerinde bırakılan ihaleye ait Şartnamede belirtildiği şekilde 3 yıl süreyle davacı şirkete kiraya verilmesi imkanının bulunduğu, bu kapsamda davalı idarece, anılan Danıştay kararının uygulanmasının aynen ifayla mümkün olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin, reklam alanlarının kiralanmasına yönelik olarak "1 yıl" süre belirlenmesine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı;
Öte yandan, dava konusu işlemin, kira bedelinin güncellenmesine ilişkin kısmı incelendiğinde; davacı şirketin üzerinde kalan ihaleye ait Şartnamenin ''Kira Artış Oranı'' başlıklı 22. maddesinde, ''birinci yıl kira bedelinin ihale bedeli olduğu, ikinci ve müteakip yıl kira bedellerininse bir önceki yıl kira bedeli üzerinden TÜİK tarafından yayımlanan TÜFE oranında artış uygulanarak bulunan bedel olduğu''nun düzenlendiği, davalı idarece de dava konusu sözleşmeye davet işlemi tesis edilirken, değişen piyasa koşulları esas alınarak, anılan Şartname çerçevesinde, kira bedelinin TÜFE oranında arttırıldığı, her ne kadar, Şartnamede yer alan hüküm çerçevesinde kira bedelinin TÜFE oranında artırılması mümkün ise de, Mahkemelerinin 13/08/2025 tarihli ara kararına verilen cevapta, dava konusu işlemde kira bedeli belirlenirken, davacı şirketin üzerinde kalan ihalede teklif ettiği 15.750.000,00-TL bedel üzerinden TÜFE artış oranının uygulanmadığı, dava dışı ... - ... Açıkhava Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi üzerinde kalan 2. ihaleye ait, 16.537.000,00-TL bedel üzerinden TÜFE artış oranı uygulanmak suretiyle kira bedelinin belirlendiği anlaşıldığından, bu kısım yönünden de dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idarelerin mahkeme kararlarına uymakla yükümlü olduğu, fakat Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, aynen ifanın fiilen veya hukuken imkansız olduğu durumlarda idarenin eski hale getirmeye denk en uygun alternatif çözümü üretme yükümlülüğünün bulunduğu, bu alternatifin başvurucuya sağlayacağı tatminin aynen icraya nazaran bariz bir orantısızlık göstermemesi gerektiği, bu ilkeler dikkate alındığında, idarenin güncel rayiç ve piyasa koşullarını gözeterek verdiği teklifin, hem kamu yararını koruyucu, hem de yargı kararının ruhuna uygun nitelikte olduğu, idareye yargı kararının uygulanmasına yönelik alternatif çözümler üretebilme yolunda takdir yetkisi tanındığı, temyize konu Mahkeme kararında hukuka uygunluk denetiminden ziyade idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak ve yerine geçecek şekilde değerlendirme yapıldığı, başka bir ifadeyle yerindelik denetimi gerçekleştirildiği, yargılama sürecinde geçen 2 yıllık sürenin göz önüne alınmadığı, dava konusu işlemde belirtilen kira bedeli ile temyize konu Mahkeme kararında belirtilen usulle yapılan hesaplama sonucu ortaya çıkan bedel arasındaki farkın önemsenmeyecek derecede (7.000,00-TL) az olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Adana Büyükşehir Belediyesince 26/04/2023 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile "80 adet CLP (çift yüzlü reklam vitrini), 48 adet megalight, 388 adet ışıklı bilboard, 10 adet megaboard, 350 adet otobüs durağı olmak üzere toplam 876 adet reklam alanı ile idarenin onay verdiği lokasyonlara kurulumu yapılacak 12 adet bilboard ve 2 adet megalight olmak üzere 14 adet (Genel Toplam: 876+14=890 adet) reklam alanlarının 3 (üç) yıl süreyle kiraya verilmesi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
İhalede muhammen bedel 10.500.000,00-TL olarak belirlenmiş, ihaleye davacı ile birlikte 3 istekli teklif vermiştir.
... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararı ile ihalenin 15.750.000,00-TL bedelle en yüksek teklifi veren davacı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmiş, anılan ihale komisyonu kararı ita amirine sunulmuştur.
İta amirince, davacı şirketin "İdari Şartname'nin 10. maddesinde yer alan şartı karşılamadığından" bahisle 09/05/2023 tarihinde ihalenin iptaline karar verilmiştir.
... tarih ve ...sayılı Adana Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı yazısı ile ihalenin iptal edildiğinin bildirilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, bu kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 26/11/2024 tarih ve E:2023/3635, K:2024/5012 sayılı kararıyla "davacı tarafından uyuşmazlık konusu ihale kapsamında iş deneyiminin tevsiki amacıyla davalı idareye sunulan bahse konu iş bitirme belgelerinde belirtilen 'Otobüsün Yan ve Arka Kısımları (Yan Tarafların Camlı Bölümleri Hariç) Reklam Alınması Karşılığı Kiraya Verilmesi', 'Açık Hava Reklam Mecralarının Kiralanması' ve 'Tramvay ve Otobüs Giydirme Açık Hava Reklamı Kiralama' işlerinin, dava konusu 'reklam alanlarının kiraya verilmesi' işiyle nitelik itibarıyla benzerlik gösterdiği, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirildiği dikkate alındığında, davacı şirket tarafından sunulan söz konusu iş bitirme belgelerinin Şartname'nin 10. maddesinde belirtilen 'benzer iş' kapsamında değerlendirilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Anılan Dairemiz kararının taraflara tebliği üzerine ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı yazısı ile davacı şirkete reklam alanlarına ilişkin olarak KDV hariç 37.528.933,75-TL bedelle ve 1 (bir) yıl süreli kira sözleşmesine davet yazısı gönderilmiş, bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın "Mahkemelerin Bağımsızlığı" başlıklı 138. maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların Sonuçları" başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat uyarınca, yargı kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu, mahkeme kararlarının hiçbir suretle değiştirilemeyeceği ve yerine getirilmesinin geciktirilemeyeceği açıktır.
Uyuşmazlık, 26/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen 3 yıl süreli bahse konu ihaleye yönelik Dairemiz kararının uygulanması kapsamında davacı şirket ile yeniden 3 yıl süreli kira sözleşmesi yapılması gerekip gerekmediği hususundan kaynaklanmaktadır.
Temyize konu Mahkeme kararında her ne kadar, " ... aynı işle ilgili olarak 2025 yılında tekrar ihaleye çıkıldığı ve 1... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla, ''109 adet CLP(raket), 51 adet megalight, 428 adet ışıklı bilboard, 14 adet megaboard, 406 adet otobüs durağı toplam 1008 adet reklam mecrası olarak kullanılmak üzere'' 70.500.000,00-TL (KDV hariç) bedelle 3 yıl süreyle ... Reklam Pazarlama Ticaret Ltd. Şti. üzerinde kaldığı, bu haliyle uyuşmazlık konusu işin, davacı şirketin üzerinde bırakılan ihaleye ait Şartnamede belirtildiği şekilde 3 yıl süreyle davacı şirkete kiraya verilmesi imkanının bulunduğu, bu kapsamda anılan Danıştay kararının uygulanmasının aynen ifayla mümkün olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin reklam alanlarının kiralanmasına yönelik '1 yıl' süre belirlenmesine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; idarenin yargı kararlarını uygulaması noktasındaki sorumluluğunun, hukuka aykırılığı giderme amacı taşıdığı, idareyi fiilen ve hukuken mümkün olmayan şekilde yeni bir işlem tesis etmeye zorlayacak biçimde yorumlanamayacağı, bu doğrultuda bahse konu ihaleye yönelik Dairemizin 26/11/2024 tarih ve E:2023/3635, K:2024/5012 kararıyla dava konusu işlemin hukuka aykırılığı tespit edilmek suretiyle verilen "iptal" kararının "belirli süreye bağlanan" ihale yönünden, geçirilen süreyi koşulsuz olarak yeniden ihdas edemeyeceği, geçmişe yönelik fiilen kullanılması mümkün olmayan bir süre bakımından davalı idarenin sözleşme ilişkisi kurmaya zorlanamayacağı, zira süre unsurunun, ihale konusu işin ekonomik, teknik ve idari koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken, dinamik bir unsuru olduğu, geçirilen süreye ilişkin olarak davacı şirketin uğradığı zararların tazmini istemiyle adli yargıda dava açma imkanının bulunduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemin, Dairemiz kararının uygulanması kapsamında 26/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin kalan süresi üzerinden (1 yıl) davacı şirketin sözleşmeye davet edilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan temyize konu Mahkeme kararının gerekçesine dayanak yapılan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarına yer verilen Dairemizin 20/05/2025 tarih ve E:2024/313, K:2025/2031 sayılı kararı ile yine Mahkeme kararında emsal olarak gösterilen Dairemizin 12/01/2017 tarih ve E:2016/1691, K:2017/119, 09/10/2019 tarih ve E:2019/2831, K:2019/2967 ve 14/03/2023 tarih ve E:2021/205, K:2023/1165 sayılı kararlarına konu ihalelerin, süre unsuruna bağlı olmayan, mülkiyetin devrine yönelik taşınmaz satışlarına ilişkin olduğu, buna karşılık, uyuşmazlığa konu ihalenin, belirli bir süreyle sınırlı olduğu, bu süreçte geçen zamanın, ihale konusu hakkın kapsamını ve içeriğini doğrudan etkilediği göz önünde bulundurulduğunda, anılan Dairemiz kararlarının işbu uyuşmazlığa emsal olarak kabul edilmesine imkan bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, Mahkeme kararında belirtilen "davalı idarece, Şartnamede yer alan hüküm çerçevesinde kira bedelinin TÜFE oranında artırılması mümkün ise de, dava konusu işlemde kira bedeli belirlenirken, davacı şirketin üzerinde kalan ihalede teklif ettiği 15.750.000,00-TL bedel üzerinden TÜFE artış oranı uygulanmadığı, dava dışı ... - ... Açıkhava Ticaret A.Ş. Ortak Girişimi üzerinde kalan 2. ihaleye ait 16.537.000,00-TL bedel üzerinden TÜFE artış oranı uygulanmak suretiyle kira bedelinin belirlendiği anlaşıldığından, bu kısım yönünden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 24/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.