Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2023/3165 E.,  2023/4716 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3165
Karar No:2023/4716

MÜDAHALE İSTEMİ HAKKINDA KARAR

… Gıda Soğuk Hava Tesisleri Sosyal Hizmetler Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili Av. … tarafından, Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından … tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı ''Malzeme Dahil, Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetlerin Alımı'' ihalesine ilişkin yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin 10/07/2023 tarih ve 2023/UH.I-982 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, … Yemek Temizlik İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili Av. … tarafından verilen, davalı idare yanında davaya müdahale istemini içeren dilekçe incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesinde ise, üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukukî yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, fer'î müdahil olarak davada yer alabileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, müdahale isteminde bulunan … Yemek Temizlik İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin davaya müdahalede hukukî yararı bulunduğu anlaşıldığından, davalı idare yanında MÜDAHALE İSTEMİNİN KABULÜNE, 13/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3165
Karar No:2023/4716

TEMYİZ EDENLER:
1. (DAVALI): … Kurumu
VEKİLİ: Av. …

2. (MÜDAHİL DAVALI YANINDA) : … Yemek Temizlik İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLLERİ: Av. … Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Gıda Soğuk Hava Tesisleri Sosyal Hizmetler Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından … tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı ''Malzeme Dahil, Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetlerin Alımı'' ihalesine ilişkin yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin 10/07/2023 tarih ve 2023/UH.I-982 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından tüm isteklilere gönderilen “Teklif geçerlilik süresinin uzatılması” konulu 10/05/2023 tarihli yazı ile 15/05/2023 tarihi mesai bitimine kadar isteklilerden teklif geçerlilik sürelerini 100 (yüz) takvim günü uzatmalarının, 20/10/2023 tarihinden önce olmamak üzere düzenlenecek geçici teminat mektubunun idareye sunulmasının istenildiği, davacı şirket tarafından 23/05/2023 tarihli yazı ile teklif geçerlilik süresinin uzatılması yönünde irade beyanının ortaya koyulduğu ve geçici teminat mektuplarının sunulduğu, ancak teklif geçerlilik süresinin uzatılmasının kabulüne ilişkin yazının 15/05/2023 tarihinden sonra verildiği gerekçesiyle davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmekteyse de, teklif geçerlilik süresinin uzatılması için davacı şirketin, 23/05/2023 tarihli yazı ile ihale süreciyle ve buradaki taahhüdüyle bağlı olduğunu açıkça gösteren yazılı beyanda bulunduğu, davacının bu bildirimi idare tarafından belirlenen 15/05/2023 tarihinden sonra gerçekleşmiş ise de ihale komisyonu tarafından en avantajlı birinci ve ikinci tekliflerin belirlenmesi amacıyla yapılan toplantının 26/05/2023 tarihinde gerçekleştirildiği, buna bağlı olarak alınan komisyon kararının 31/05/2023 tarihli olduğu ve tekliflerin geçerlilik sürelerinin uzatılmasına ilişkin hükümlerin isteklilerin lehine sonuç doğuran ve isteklileri koruyan hükümler olduğu dikkate alındığında, davacı şirketin, teklifin geçerlilik süresinin uzatılması yönündeki talebinin süresi içerisinde gerçekleşmiş olduğunun kabulü gerektiği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, teklif geçerlilik süresinin uzatılması için idare tarafından belirlenen son sürenin 15/05/2023 olduğu, davacı tarafından süresi içerisinde beyanda bulunulmadığı, teklif geçerlilik süresinin uzatılması işlemi aleyhine bir başvurunun da bulunmadığı; davalı yanında müdahil tarafından, davacı tarafından teklif geçerlilik süresinin uzatılması yönünde beyanın süresinde sunulmadığı, basiretli tacir gibi davranılmadığı, teklif geçerlilik süresinin uzatılması için sunulan sürenin yetersiz olduğuna ilişkin bir başvurunun yapılmadığı, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, teklif geçerlilik süresinin uzatılması için yalnızca 5 (beş) günlük süre tanındığı, sürenin yetersiz olduğu, tekliflerinin müdahilin teklifinden yaklaşık 32 milyon TL daha uygun olduğu, süre uzatımına dair beyanlarını komisyon kararından önce ilettikleri, tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından … tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "Malzeme Dahil, Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası Hizmetlerin Alımı” ihalesinde Kurul'un 14/09/2022 tarih ve 2022/UH.I-1093 sayılı, 14/09/2022 tarih ve 2022/UH.I-1094 sayılı kararları ile ihalenin iptaline karar verilmiş, anılan kararlara karşı açılan dava neticesinde Dairemizin 18/01/2023 tarih ve E.2022/4934 ve K.2023/204 kararı ile söz konusu Kurul kararlarının iptaline karar verilmiş, … tarih ve … sayılı, … sayılı kararlar ile … tarih ve … sayılı Kurul kararı gereği ihale işlemlerine kaldığı yerden devam edilmiş, Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından tüm isteklilere gönderilen “Teklif geçerlilik süresinin uzatılması” konulu 10/05/2023 tarihli yazı ile 15/05/2023 tarihi mesai bitimine kadar isteklilerden teklif geçerlilik sürelerini 100 takvim günü uzatmaları ve 20/10/2023 tarihinden önce olmamak üzere düzenlenecek geçici teminat mektubunun idareye sunulması istenilmiş, 6 istekli tekliflerini uzattıklarına dair yazılı cevaplarını süresi içerisinde idareye verirken, davacı şirket bu iradesini 23/05/2023 tarihli cevabî yazıyla idareye sunmuş, idarece yapılan değerlendirme neticesinde … tarih ve … sayılı ihale komisyonu kararı ile davacı şirketin teklifi süresi içerisinde teklif geçerliliğine ilişkin cevap bildirmediğinden değerlendirme dışı bırakılmış, müdahil … Yemek Temizlik İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiş, bunun üzerine davacı şirket tarafından 22/06/2023 tarihinde yapılan itirazen şikâyet başvurusunun 10/07/2023 tarih ve 2023/UH.I-982 sayılı Kurul kararı ile reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri; aynı maddenin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin dilekçelerde gösterilmesi gerektiği; "Kuruma itirazen şikâyet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında, idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hâllerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, ihalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanların itirazen şikâyete konu edilebileceği ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kurum'a başvuruda bulunulabileceği; aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, Kurum'un itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlâl edilip edilmediği açılarından inceleyeceği kurala bağlanmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 54. maddesinde; “(1) Tekliflerin geçerlilik süresi; tekliflerin tahmini değerlendirme süresi, şikayete ilişkin süreler, ihale kararının onaylanması ile sözleşme imzalanmasına kadar geçecek süre ve benzeri hususlar dikkate alınarak belirlenir ve bu süre ihale dokümanında belirtilir. (2) İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.” kuralı yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Teklif geçerlilik süresinin dolmasından sonra sözleşme yapılması” başlıklı 16.7. maddesinde; “Kesinleşen ihale kararı bildirildikten sonra şikayet başvurusunda bulunulması veya dava açılması nedeniyle ihale sürecinin uzaması sonucunda; teklif geçerlilik süresinin ihale dokümanında öngörülen süre kadar uzatıldığı ve bu sürenin de dolduğu, buna rağmen sözleşmenin imzalanamadığı durumlarda; İhale Uygulama Yönetmelikleri'nde yer alan sözleşmenin imzalanması ile ilgili hükümlere göre, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla, sözleşme imzalanabilir. İdarece bu durumda ihale üzerinde kalan istekliye sözleşme imzalayıp imzalamayacağı hususu sorulmaksızın sadece teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmemesi gerekmektedir. Ancak tekliflerin geçerlilik süresinin dolmuş olması nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeyi imzalama zorunluluğu bulunmadığından, sözleşmeyi imzalamayan istekliler hakkında geçici teminatın irat kaydedilmesine ve yasaklamaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
Dava konusu … ihale kayıt numaralı ''Malzeme Dahil, Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetlerin Alımı'' ihalesine ilişkin İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2. maddesinde; “2.1. İhale konusu hizmetin; a) Adı: Malzeme dahil, yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmetlerin alımı b) Miktarı ve türü: 1 kısım- malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmetler Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. c) Yapılacağı yer: Antalya İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı sağlık tesisleri ve bu tesislere bağlı ek hizmet binaları ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, aynı Şartname’nin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24. maddesinde; “24.1. Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 100 (Yüz) takvim günüdür. 24.2. İhtiyaç duyulması halinde, teklif geçerlilik süresinin en fazla yukarıda belirlenen süre kadar uzatılması istekliden talep edilebilir. İstekli, İdarenin bu talebini kabul veya reddedebilir. İdarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı iade edilir. 24.3. Teklifinin geçerlilik süresini uzatan istekli, teklif ve sözleşme koşullarını değiştirmeden, geçici teminatını kabul ettiği yeni teklif geçerlilik süresi ile geçici teminata ilişkin hükümlere uygun hale getirir. 24.4. Bu konudaki istek ve cevaplar yazılı olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İhale sürecinin uzaması nedeniyle idari şartnamede belirlenen teklif geçerlilik süresinin dolması durumunda, idarece ihtiyaç duyulması halinde bu sürenin, teklif ve sözleşme şartlarının değiştirilmemesi ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabileceğinin kurala bağlandığı, dolayısıyla kamu ihale mevzuatında, teklif geçerlilik süresinin uzatımı noktasında, idarenin ihtiyaç duyması, teklif ve sözleşme ve şartlarının değiştirilmemesi ve isteklinin süre uzatımını kabul etmesi şeklinde üç şartın yer aldığı ve bu üç şart birlikte gerçekleştiği takdirde teklif geçerlilik süresinin uzatılabileceği anlaşılmaktadır.
Teklif geçerlilik süresinin dolması durumunda, ihale sürecine devam edilip edilmeyeceği hususundaki takdir yetkili idareye; sürece devam edilmesi halinde süre uzatımı talebini kabul edip etmeme hususundaki takdir hakkı ise istekliye aittir. Bu çerçevede idarelerce, süre uzatımı talebine olumlu cevap veren isteklilerle ihalenin sonuçlandırılması mümkündür. Ancak teklifin süresinin uzatılması ve geçerli bir teklif olarak ayakta kalabilmesi için, süre uzatımı davetine icabet eden istekliklerin idare tarafından belirlenen süre ve usûl kurallarına uyması gerekmektedir. Söz konusu kurallara uygun olmayan irade beyanlarının kabul edilmeyeceği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından tüm isteklilere gönderilen “Teklif geçerlilik süresinin uzatılması” konulu 10/05/2023 tarihli yazı ile 15/05/2023 tarihi mesai bitimine kadar isteklilerden teklif geçerlilik sürelerini 100 takvim günü uzatmaları ve 20/10/2023 tarihinden önce olmamak üzere düzenlenecek geçici teminat mektubunun idareye sunulması istenildiği hâlde, davacının bu davete süresi içerisinde cevap vermediği, süre dolduktan sonra, 23/05/2023 tarihinde cevap verdiği görülmektedir. Bununla birlikte, cevap için belirlenen 5 (beş) günlük sürenin yetersiz olduğuna ilişkin herhangi bir başvurunun da yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Belirtilen hukukî duruma göre, idare tarafından belirlenen süre içerisinde teklif geçerlilik süresini uzatma iradesini göstermediği anlaşılan davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin ihale komisyonu kararında ve davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin Kurul kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, ilk derece aşamasında kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
5. …-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye, …-TL müdahil yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idare yanında müdahile verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi hâlinde kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harçlarının davalı idareye ve davalı idare yanında müdahile ayrı ayrı iadesine,
7. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.