Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2019/4466 E.,  2024/1516 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/4466
Karar No:2024/1516

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Üretim
Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirketin Ordu ilinde kurmayı planladığı "Gürgen Hidro Elektrik Santrali (HES)" projesi için verilen önlisans kapsamında sunduğu 80.940,00-TL tutarındaki teminat mektubunun irat kaydedilmesine dair Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile irat kaydedilen tutarın tarafına iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu projenin kurulması ve işletilebilmesi için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği kapsamında gerekli olan kararın alınmasının şirketin sorumluluğunda olduğu, su kullanım hakkı anlaşması imzalanması öncesi bu kararların ibraz edilmesinin zorunlu olduğu, yapılan ÇED başvurusu sonucunda projenin gerçekleştirilmesinin mevzuat bakımından uygun olmadığının tespit edildiği, ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davanın Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, bu durumda, verilen süre içerisinde projenin yatırımına başlanılabilmesi için gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesine ilişkin tamamlanması gereken yükümlülükleri yerine getirmediği sabit olan davacı şirketin, önlisans başvurusu aşamasında yatırdığı teminatın irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlemin hukuka uygunluğu ortaya konulmuş olduğundan, irat kaydedilen bedelin ödenmesi isteminin kabulüne de olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nce; dava dosyasında mevcut olan ve Dairelerince yapılan ara kararlarına verilen cevapların değerlendirilmesinden, davacı adına ... tarih ve ... sayılı önlisansın düzenlenmesi sonrasında ÇED sürecinin başlatıldığı, 19/01/2015 tarihinde e-Çed sistemi üzerinden projenin 07/01/2015 tarihinde iptal edildiğine ilişkin e-mailin taraflarına ulaştığı belirtilerek, 30/01/2015 tarihli dilekçe ile projenin iptal sebebinin sorulması üzerine 06/02/2015 tarihli yazı ile cevap verilmesi sonrasında ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin işleme karşı ... İdare Mahkemesi'nde açılan davada verilen kararın temyiz incelemesi sonucu Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 06/11/2018 tarih ve E:2018/2406, K:2018/6498 sayılı kararı ile bozularak davanın süre yönünden reddine karar verildiği, bu durumda, davacının istek ve iradesi dışında ÇED sürecinin Ordu Büyükşehir Belediyesi'nin içme suyu projesinin varlığı nedeniyle sonlandırıldığı, bu nedenle Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında gerekli olan kararın alınmasının mümkün olmayacağı, dolayısıyla her ne kadar davalı idarenin kararı ile ön lisans süreci sonlandırılmamış olsa bile süreç kapsamında gerçekleştirilmesi gereken işlemlerin tamamlanması olanağının, davacınını istek ve iradesi dışında ortadan kalktığı, dolayısıyla önlisans süresinin sona ermesinin projenin yapılabilirliğinin mümkün olmaması nedeniyle engellenemeyeceği göz önünde bulundurulduğunda, önlisansın, sahibi tüzel kişiden kaynaklanmayan bir nedenle sona erdirildiğinin kabulü ve bu itibarla davacı tarafından verilmiş olan teminatın iadesi gerektiği, bu durumda, ÇED yönüyle yapılabilirliği kalmayan dava konusu proje kapsamında verilen önlisansın sona ermiş olması sebebiyle Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Teminatın iadesi ve irat kaydedilmesi" başlıklı 45. maddesinde belirtilen "ön lisansın, önlisans sahibi tüzel kişiden kaynaklanmayan bir nedenle sona ermesi veya erdirilmesi" durumu olarak değerlendirilmesi gerektiği ve teminatın irat kaydedilemeyeceği anlaşıldığından, davacının teminatının irat kaydedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline ve irat kaydedilen teminat tutarının davacıya iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idarelerinin harçtan muaf olduğu, davacının önlisans süresi içerisinde yükümlülükleri ile ilgili başvuruda bulunmadığı, dolayısıyla önlisansın 21/11/2016 tarihinde kendiliğinden sona erdiği, teminatın irat kaydedilmesi işleminin her yönü ile hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Ordu Büyükşehir Belediyesi'nin içme suyu projesi nedeniyle önlisansa konu projenin iptal edildiği, bunun üzerine teminatın iadesinin istenildiği, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY ve HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı şirkete Ordu ilinde kurmayı planladığı "Gürgen HES" projesi için ... tarih ve ... sayılı önlisansın verildiği, projenin yatırımına başlanılabilmesi için gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınabilmesine yönelik 30 (otuz) ay olarak belirlenen önlisans süresinin 22/11/2016 tarihinde sona erdiği, önlisans süresi içerisinde Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerle ilgili herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığından bahisle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacının önlisansının 21/11/2016 tarihinde sona erdiğinin tespitine ve başvuru aşamasında davalı idareye sunulmuş olan 80.940,00-TL tutarındaki teminat mektubunun irat kaydedilmesine karar verildiği, bu kararın tebliğine ilişkin ... tarih ve E... sayılı yazıda, tebliğ tarihinden itibaren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca dava açma süresi içerisinde karara itiraz edilebileceği veya aynı sürede dava açma hakkı olduğunun bildirildiği, davacı tarafından 28/07/2017 tarihinde teminat mektubunun irat kaydedilmesine yönelik işlemin hukuka uygun olmadığı ve teminatın iadesi gerektiği belirtilerek yapılan itirazın ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile reddedildiği, davacının itirazının reddedildiğinin ... tarih ve E.... sayılı yazı ile bildirilmesi üzerine 05/10/2017 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idare tarafından 26/01/2018 tarihinde Mahkeme kaydına giren savunma dilekçesinde, dava konusu işlemin 05/04/2017 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, dava açma süresinin 05/06/2017 tarihinde dolduğu belirtilerek davanın süresi içinde açılmadığı ileri sürülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürelerin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı; işlem tarihindeki haliyle "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin, süre aşımı yönünden inceleneceği; altıncı fıkrasında, süre aşımı hususunun davanın her safhasında dikkate alınacağı; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı bulunan hâllerde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.
Davacının 80.940,00-TL tutarındaki teminat mektubunun irat kaydedilmesine dair Kurul kararının tebliğine ilişkin tebliğ mazbatasının incelenmesinden, dava konusu işlemin davacı şirketin "... Mahallesi, ... Caddesi, .... Sokak, No:... Çankaya/ANKARA" adresine 05/04/2017 tarihinde tebliğ edildiği, dava konusu işlemin tebliğine ilişkin yazıda da belirtildiği üzere 05/04/2017 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde en geç 05/06/2017 tarihine kadar dava açılması veya işlemin geri alınması/kaldırılması için davalı idareye itirazda bulunulması gerekirken, dava açılmadan veya itiraz edilmeyerek anılan süre geçirildikten sonra 28/07/2017 tarihinde yapılan itirazın reddine dair işlemin dava açma süresini tekrar canlandırmayacağı, dolayısıyla bu işlemin 18/08/2017 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 05/10/2017 tarihinde kayda giren dilekçeyle açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme imkânının bulunmadığı görülmektedir.
Bu itibarla, 05/04/2017 tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde ve en geç 05/06/2017 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 05/10/2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esası incelenerek verilen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 27/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.