Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2024/3779 E.,  2025/5838 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3779
Karar No : 2025/5838

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tunceli ili, ... Komando Tugay Komutanlığında uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; işlemin sebep unsuru olarak, davacının intihar girişiminde bulunmuş olması nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması gösterilmekte olup, ilgili mevzuat hükmünde, "güvenlik soruşturması"; arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesi olarak tanımladığına göre, konusu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na göre suç olmayan "intihar girişiminde bulunma" fiilinin, güvenlik soruşturması müessesesi kapsamında değerlendirilecek bir fiil olmadığının anlaşıldığı, davacının ilaç içmek suretiyle intihar girişiminde bulunma fiili sabit olmakla birlikte, söz konusu fiili sonrasında psikiyatrik muayeneye tabi tutularak, istihdam edildiği kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşı ile ilgili olarak Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olup olmadığı tespit edilerek duruma göre işlem tesis edilmesi gerekirken, bu prosedür izlenmeksizin güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde sebep unsuru nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi talebinin kabulüne karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Tunceli ili, ... Komando Tugay Komutanlığında uzman onbaşı olarak görev yapan davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve 0-... sayılı işlemin iptali ile özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, uzman erbaşlar için; "İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt'a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak" şartı aranmaktadır.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır." kuralı; ikinci fıkrasında, "Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." kuralı; "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması;
a) Kişinin adli sicil kaydının,
b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,
c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,
ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,
d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,
mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." kuralı; "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1)Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;
a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,
b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,
c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının,
mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralı; "Değerlendirme komisyonu" başlıklı 7. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında ise, "(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyanın incelenmesinden; uzman onbaşı olan davacının "ilaç içmek suretiyle intihar girişiminde bulunduğu" şeklindeki bilgi notu üzerine ilgili kurulca davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirildiği, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle davacının uzman erbaş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan ilgili mevzuatın incelenmesinden, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması Arşiv araştırması Araştırması ve Güvenlik Soruşturması Kanunu'nda; arşiv araştırmasının; kişinin adli sicil kaydının, kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesi şeklinde; güvenlik soruşturmasının ise; arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesi şeklinde ifade edildiği görülmektedir.
7315 sayılı Kanun'da yapılan güvenlik soruşturması tanımından, kişiler hakkında yalnızca konusu suç olan eylemlerin değerlendirileceği anlamı çıkmamakta, suç olmasa bile güvenlik soruşturması kapsamında kişinin; görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, "intihar girişiminde bulunma" eylemi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na göre suç olmasa dahi görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerin değerlendirilmesi kapsamında, güvenlik soruşturması açısından değerlendirilecek bir husus olduğu anlaşıldığından, İdare Mahkemesinin anılan Kanun'a göre suç olmayan "intihar girişiminde bulunma" fiilinin güvenlik soruşturması müessesesi kapsamında değerlendirilecek bir eylem olmadığı yönündeki gerekçesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacının "intihar girişiminde bulunma" eylemini vatani hizmetini yerine getirmekte iken 28/03/2019 tarihinde gerçekleştirdiği, davacı eylemi ile ilgili disiplin soruşturmasının başlatıldığı ve 03/04/2019 tarihinde idari tahkikat raporunun düzenlendiği, davacının 29/04/2019 tarihinde Uzman Erbaş Temel Eğitimine katılması nedeniyle 15/05/2019 tarihli disiplin kurulu kararıyla disiplin cezası verilmesine yer olmadığına karar verildiği, uzman onbaşı görevine ise 06/05/2019 tarihinde atandığı anlaşılmakta olup, atama tarihinde davalı idarenin bilgisi dahilinde olan bir eylemin, atama aşamasında engel görülmeyip göreve başlatıldıktan sonra güvenlik soruşturması kapsamında tek başına bir olumsuzluk sebebi olarak sayılmasının hukuki güvenlik, belirlilik ve idareye güven ilkelerine uygun olmayacağı, ayrıca dosyada davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olacak başkaca bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi talebinin kabulü yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi talebinin kabulüne ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 16/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Dava; Tunceli ili, 4. Komando Tugay Komutanlığında uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması Arşiv araştırması Araştırması ve Güvenlik Soruşturması Kanunu'nda; arşiv araştırmasının; kişinin adli sicil kaydının, kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesi şeklinde; güvenlik soruşturmasının ise; arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesi şeklinde ifade edildiği görülmektedir.
7315 sayılı Kanun'da yapılan güvenlik soruşturması tanımından, kişiler hakkında yalnızca konusu suç olan eylemlerin değerlendirileceği anlamı çıkmamakta, suç olmasa bile güvenlik soruşturması kapsamında kişinin; görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır.
"İntihar girişiminde bulunma" eylemi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'na göre suç olmasa dahi görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerin değerlendirilmesi kapsamında, güvenlik soruşturması açısından değerlendirilecek bir husus olduğu açıktır.
Dava dosyanın incelenmesinden; uzman onbaşı olan davacının "ilaç içmek suretiyle intihar girişiminde bulunduğu" şeklindeki bilgi notu üzerine ilgili kurulca davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirildiği, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle davacının uzman erbaş sözleşmesin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının silahaltında bulunduğu 28/03/2019 tarihinde "intihar girişiminde bulunma" eylemini gerçekleştirdiği ve bu eyleminden yaklaşık iki ay sonra uzman onbaşı olarak atamasının yapıldığı görülmekte olup, uzman erbaşlık mesleğinin silah kullanmayı gerektiren, yüksek stres altında icra edilen ve mutlak disiplin gerektiren bir görev olduğu gözetildiğinde, bu fiilin güvenlik soruşturması kapsamında olumsuz olarak değerlendirilerek davacının sözleşmenin feshedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi talebinin kabulü yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.