Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/3625 E.,  2023/5211 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/3625
Karar No : 2023/5211

TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ...
2- ... Valilliği
VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... Anadolu Lisesinde aday memur statüsünde müzik öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından, asil öğretmenliğe geçiş sınavında üst üste iki defa başarısız olduğundan bahisle görevine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 24/12/2017 tarihinde gerçekleştirilen adaylık kaldırma sınavında (59,5) puan aldığı, Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca buçuklu puanların bir üst tam puana tamamlanacağı, davacının da girdiği sınavda (59,5) puan aldığı, dolayısıyla daha üst Yönetmelik olan Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca davacının yazılı sınavdan aldığı (59,5) puanının, (60) puana tamamlanması gerektiği, dolayısıyla davacının, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 25. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca adaylık kaldırma sınavından (60) puan aldığının kabulü gerektiğinden ve (60) puan alanlar da sınavda başarılı sayıldığından davacının görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1739 Milli Eğitim Temel Kanunu' nun 43. maddesi gereğince 657 sayılı Kanun'un aday öğretmenler hakkında uygulanamayacağı, dolayısıyla Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmeliğin de davacıya uygulanamayacağı belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 23/10/2023 tarihinde, kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Öğretmenlik" başlıklı 43. maddesinde; Öğretmenliğin, Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini içine alan özel bir ihtisas mesleği olduğu öğretmenlik mesleğine hazırlığın genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanacağı bu niteliklerin kazanabilmeleri için, hangi öğretim kademesinde olursa olsun, öğretmen adaylarının yüksek öğrenim görmelerinin sağlanmasının esas olduğu bu öğrenim lisans öncesi, lisans ve lisans üstü seviyelerde yatay ve dikey geçişlere de imkan verilecek biçimde düzenleneceği, öğretmenlik mesleğinin adaylık döneminden sonra öğretmen, uzman öğretmen ve başöğretmen olmak üzere üç kariyer basamağına ayrılacağı düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un 43. maddesinde, 14/03/2014 tarihli ve 28941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6528 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. ve 6. maddeleri ile yapılan değişiklikler ile;
''Aday öğretmenliğe atanabilmek için; 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan şartlara ek olarak, yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından mezun olma ve Bakanlıkça ve/veya Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılacak sınavlarda başarılı olma şartları aranır. Aday öğretmenler, en az bir yıl fiilen çalışmak ve performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartlarını sağlamak kaydıyla, yapılacak yazılı veya yazılı ve sözlü sınava girmeye hak kazanırlar. Uygulanacak olan sözlü sınavda aday öğretmenler; a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade kabiliyeti ve muhakeme gücü, b) İletişim becerileri, öz güveni ve ikna kabiliyeti, c) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, d) Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri, yönlerinden Bakanlıkça oluşturulacak komisyon tarafından değerlendirilir. Sınavda başarılı olanlar öğretmen olarak atanır. Sınavda başarılı olamayan aday öğretmenler il içinde veya dışında başka bir okulda görevlendirilerek bir yılın sonunda altıncı fıkrada belirtilen değerlendirmeye tekrar tabi tutulurlar. Aday öğretmenlik süresi sonunda sınava girmeye hak kazanamayanlar ile üst üste iki defa sınavda başarılı olamayanlar aday öğretmen unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişiği kesilir. Ancak aday öğretmenliğe başlamadan önce 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre aday memurluğu kaldırılarak asli memurluğa atanmış olanlar hakkında sekizinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Bu kişiler Bakanlıkta kazanılmış hak aylık derecelerine uygun memur kadrolarına atanırlar. Sınav komisyonu üyeleri; Bakanlık personeli, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personel ile öğretim elemanları arasından seçilir. Bakanlık gerekli gördüğünde illerde veya merkezde birden fazla komisyon oluşturabilir. Performans değerlendirmesinde dikkate alınacak meslekî ölçütler, sınav konuları, komisyon üyelerinin seçimi, görevleri, çalışma usul ve esasları ile sınava ilişkin diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aday memurluk ile ilgili hükümleri aday öğretmenler hakkında uygulanmaz. '' hükümlerine yer verilmiştir.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesinin on birinci fıkrasında yer alan ''...aday öğretmenler hakkında uygulanmaz.'' ibaresinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne açılan davada, Anayasa Mahkemesi'nin 10/09/2015 tarih ve E:2015/5, K:2015/82 sayılı kararında özetle; ''...Öğretmenlik, 1739 sayılı Kanun'un 43. maddesinde "Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği" şeklinde tanımlanmıştır. Bu niteliğinden dolayı öğretmenlik mesleği 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinde, genel idare hizmetleri sınıfı dışında "Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı" adı altında farklı bir hizmet sınıfı olarak düzenlenmiştir.
1739 sayılı Kanun'un 43. maddesine göre, Milli Eğitim Bakanlığı ve/veya Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan sınavda başarı sağlayarak aday öğretmenliğe atananlar, en az bir yıl fiilen çalışmak ve performans değerlendirmesine göre başarılı olmak kaydıyla yapılacak yazılı veya yazılı ve sözlü sınava girmeye hak kazanacaktır. Sınavda başarılı olanlar öğretmen olarak atanacak, başarılı olamayanlar il içinde veya dışında başka bir okulda görevlendirilerek bir yılın sonunda yeniden sınava girecektir. İki defa sınavda başarılı olamayan aday öğretmenlerin ise memuriyetle ilişiği kesilecektir.
Dava konusu kural uyarınca da, aday öğretmenlerin adaylık sürecindeki çalışmaları ve performans değerlendirmeleri, bu sürecin sonunda öğretmenlik mesleğine atanabilme şartları ve bu şartları yerine getiremeyenler hakkında uygulanacak müeyyideler bakımından 657 sayılı Kanun'un aday memurlara ilişkin hükümleri uygulanmayacaktır.
Kanun koyucu, öğretmenlik hizmetinin önemini gözeterek mesleki donanımı yüksek, nitelikli bir öğretmen kadrosuna sahip olunması amacıyla aday öğretmenler için diğer aday memurlardan farklı bir adaylık süreci öngörmüştür. Bu çerçevede, 1739 sayılı Kanun'un 43. maddesiyle aday öğretmenler için performans değerlendirme sistemi getirilmiş, performans kriterlerini yerine getirenlerin adaylık süreci sonunda sınava alınarak genel yetenek, genel kültür ve alan bilgisi düzeyleri ile muhakeme gücü ve ifade yeteneği gibi konularda değerlendirmeye tabi tutulması, üst üste iki defa sınavda başarılı olamayanların da memuriyetle ilişiğinin kesilmesi kural altına alınmıştır.
Öğretmenlik hizmetinin mesleki bakımdan daha nitelikli kadrolarla ifa edilmesi amacıyla aday öğretmenlerin diğer aday memurluklara nazaran farklı bir adaylık sürecine tabi tutulması kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olup 1739 sayılı Kanun'un 43. maddesinde aday öğretmenler için öngörülen kuralların uygulanmasına ilişkin olarak 657 sayılı Kanun'un aday memurlukla ilgili hükümlerinin uygulanmayacağına yönelik dava konusu kuralda hukuk devleti ilkesi ile çelişen bir yön bulunmamaktadır.
Öte yandan, aday öğretmenler için öngörülen kuralların adil olup olmadığının belirlenmesinde, herhangi bir aday memurluk için öngörülen kurallarla yapılacak kıyaslamanın değil, o kuralların hukuk dünyasında meydana getirdiği etki ve sonuçlarının dikkate alınması gerekmektedir. Bu nedenle, aday öğretmenler için öngörülen kuralların, 657 sayılı Kanun'da aday memurlarla ilgili genel kurallarla karşılaştırılması suretiyle yapılan değerlendirme anayasal denetime esas oluşturmaz...'' gerekçesiyle dava konusu ibarenin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar verilmiştir.
Bakılan olayda, davacının Kütahya ili, Merkez ilçe, ... Lisesinde aday öğretmen olarak görev yaptığı, 2016 yılında adaylık kaldırma sınavında başarısız olması üzerine 2017 yılında tekrar aynı sınava tabi tutulduğu, 24/12/2017 tarihinde gerçekleştirilen Adaylık Kaldırma sınavında 59,5 puan aldığı ve başarısız sayıldığı, Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 25. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yazılı sınavdan 60 puan alamadığı ve üst üste iki defa sınavda başarılı olamadığı gerekçesiyle görevine son verildiği görülmüştür.
Temyize konu Mahkeme kararında her ne kadar Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmeliğin 12.maddesi uyarınca buçuklu puanların bir üst tam puana tamamlanacağı, davacının da girdiği sınavda 59,5 puan aldığı, dolayısıyla daha üst yönetmelik olan Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmeliğin 12.maddesi uyarınca davacının yazılı sınavdan aldığı 59,5 puanının 60 puana tamamlanması gerektiği, gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; 1739 sayılı Kanun'un 43. maddesinde yer alan düzenlemeler ile yukarıda yazılı Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesi sonucunda, 1739 sayılı Kanun'un 43. maddesinde 14/03/2014 tarihinde yapılan değişiklikten sonra atanan aday öğretmenler hakkında 657 sayılı Kanun'un ve bu Kanun dayanak alınarak hazırlanan Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik hükümlerinin somut uyuşmazlıkta uygulanamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davalı idarelerin temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İzmir Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.