Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2025/729 E.,  2025/2984 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2025/729
Karar No : 2025/2984

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
2- ... Başkanlığı / ...

DAVANIN ÖZETİ : Davacı tarafından;
1- Göç İdaresi Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı yazısıyla bildirilen, uluslararası koruma başvurusunun reddi kararına yapılan itirazın reddine ilişkin Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonu kararının,
2- Anılan işlemin dayanağı olduğu belirtilen;
a) 17/03/2016 tarih ve 29656 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 92. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ''en geç altı ay'' ibaresi ve ''Kararın bu süre içinde verilememesi hâlinde başvuru sahibi bilgilendirilir.'' cümlesi ile "Komisyonun kararları ve niteliği" başlıklı 100. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "en geç on beş gün" ve "en fazla beş gün" ibarelerinin,
b) Göç İdaresi Başkanlığının "6458 sayılı Kanunun Uluslararası Korumaya İlişkin Uygulama Usul ve Esasları" konulu, 2022/1 sayılı Genelgesi'nin 7.1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''en geç 6 (altı) ay" ibaresi ve ''Kararın bu süre içerisinde verilememesi halinde başvuru sahibi il göç idaresi müdürlüğü tarafından bilgilendirilecek ve karar süreci devam edecektir.'' şeklindeki ikinci cümlesi ile "Komisyonun kararları ve niteliği" başlıklı 8.1.2. maddesinin sondan ikinci paragrafında yer alan "en geç 15 (on beş) gün" ve "15 (on beş) gün daha" ibarelerinin,
iptali ve yürütülmesinin durdurulması ile
3- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun ''Karar'' başlıklı 78. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''en geç altı ay'' ibaresi ile ''Kararın bu süre içerisinde verilememesi hâlinde başvuru sahibi bilgilendirilir.'' şeklindeki ikinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına,
karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 5. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller" başlığını taşıyan 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği; aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti halinde, bu maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dava açılmak üzere dilekçenin reddine karar verileceği hükmü yer almıştır.
İdari yargılama usulündeki, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılması gerektiğine ilişkin asıl kuraldan ayrık olarak getirilmiş olan 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasına göre, birden fazla idari işleme karşı tek dilekçe ile dava açılabilmesi için, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun öngördüğü diğer koşulların yanı sıra anılan maddede yer verilen "maddi veya hukuki yönden bağlılık" ya da "sebep-sonuç ilişkisi" koşullarının da gerçekleşmesi gerekmektedir.
Dava konusu bireysel işlem incelendiğinde; anılan işlemin, uluslararası koruma başvurusunun reddi kararına yapılan itirazın reddine ilişkin Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonu kararı olduğu, dava konusu edilen düzenleyici işlemler incelendiğinde ise; bu düzenlemelerden Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 92. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ''en geç altı ay'' ibaresi ve ''Kararın bu süre içinde verilememesi hâlinde başvuru sahibi bilgilendirilir.'' cümlesi ile Göç İdaresi Başkanlığının "6458 sayılı Kanunun Uluslararası Korumaya İlişkin Uygulama Usul ve Esasları" konulu, 2022/1 sayılı Genelgesi'nin 7.1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''en geç 6 (altı) ay" ibaresi ve ''Kararın bu süre içerisinde verilememesi halinde başvuru sahibi il göç idaresi müdürlüğü tarafından bilgilendirilecek ve karar süreci devam edecektir.'' şeklindeki ikinci cümlesinin, "uluslararası koruma başvurusunun Göç İdaresi Başkanlığı veya Valiliklerce sonuçlandırılması gereken süreyi ve sonuçlandırılamaması halinde uygulanacak prosedürü" düzenlediği görüldüğünden; dava konusu bireysel işlemin iptal istemine konu anılan düzenleyici işlemlere dayanılarak tesis edilmediği, bu haliyle bireysel işlem ile bahse konu düzenleyici işlemler arasında 2577 sayılı Kanun'da öngörülmüş olan "maddi veya hukuki yönden bağlılık" ya da "sebep-sonuç ilişkisi" bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu diğer düzenlemelere (Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 100. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "en geç on beş gün" ve "en fazla beş gün" ibareleri ile Göç İdaresi Başkanlığının "6458 sayılı Kanunun Uluslararası Korumaya İlişkin Uygulama Usul ve Esasları" konulu, 2022/1 sayılı Genelgesi'nin 8.1.2. maddesinin sondan ikinci paragrafında yer alan "en geç 15 (on beş) gün" ve "15 (on beş) gün daha" ibareleri) gelince; her ne kadar bu düzenlemelerde, Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonunun itirazları inceleme süresine yer verilmiş ve dava konusu bireysel işlem tesis edilirken bu kurallar uygulanmış ise de; davacının uluslararası koruma başvurusunun reddi kararına yapılan itirazın reddine ilişkin Komisyon kararının gerekçesi ile dayanağının bu düzenlemeler olmadığı, anılan düzenlemelerin yalnızca prosedürel açıdan uygulanmış olmasının da düzenlemeler ile bireysel işlem arasında, 2577 sayılı Kanun'da öngörülmüş olan "maddi veya hukuki yönden bağlılık" ya da "sebep-sonuç ilişkisi" kurulması bakımından yeterli olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca, bahse konu düzenlemelerin davacı hakkında uygulanmış olması nedeniyle ayrı dilekçeyle dava konusu edilmesine de hukuki bir engel bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, 5. maddeye uygun şekilde yeniden düzenlenecek ayrı ayrı dilekçelerle -adli yardım istemi kabul edildiğinden- harç yatırılmaksızın dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2. Aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına,
3. Davanın yenilenmemesi durumunda davacının adli yardım isteminin kabul edilmesi nedeniyle dava açıldığı esnada tahsil edilmeyen yargılama giderinin (yürütmenin durdurulması harcı hariç) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 16/06/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.