Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2024/1656 E.,  2025/6439 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/1656
Karar No : 2025/6439

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- Kendilerine asaleten çocukları ... ve
...'a velayeten
... ve ...
VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Genel Müdürlüğü / ...
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın 26/09/2018 tarihinde Van ili, Gürpınar ilçesi, ... mahallesinde bulunan gölete yüzme amacıyla girmesi sonucu hayatını kaybetmesinde davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık cenaze ve defin masrafları için 2.000,00 TL maddi, baba ... için destekten yoksun kalma zararı karşılığı 2.500,00 TL (miktar artırımıyla 105.835,92 TL) maddi, anne ... için destekten yoksun kalma zararı karşılığı 2.500,00 TL (miktar artırımıyla 148.466,64 TL) maddi tazminat ile anne ve baba için ayrı ayrı 300.000,00 TL manevi tazminat ile diğer davacılar için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 256.302,56 TL maddi, 1.100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; aynı olayda hayatını kaybeden ...'in yakınları tarafından ...İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davada, anılan Mahkemenin 29/11/2019 tarihli ara kararı ile "I-Davalı idareden, II-Van Büyükşehir Belediye Başkanlığından, III-Van Valiliğinden, IV-Gürpınar Kaymakamlığından V-Gürpınar Belediye Başkanlığından; -Uyuşmazlık konusu olayın meydana geldiği Van ili, Gürpınar ilçesi, ... Mahallesinde bulunan gölet-sulama kanalının hangi kuruma ait olduğunun belirtilerek veya bir kurumdan başka bir kuruma devredilmişse tarih belirtmek kaydıyla ve bu hususa izahat getirilmek suretiyle buna dair bilgi belgenin aslı ya da onaylı-okunaklı örneğinin gönderilmesinin" istenildiği, verilen cevabi yazı eklerinde yer alan bilgi belgelerden uyuşmazlığa konu boğulma olayının meydan geldiği göletin anılan kurumların yetki alanına girmediği, diğer yandan aynı ara kararı ile "... Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan; -Dava konusu olay ile ilgili olarak yürütülen ... sayılı soruşturmanın tamamlanıp tamamlanmadığı sorularak tamamlanmış ise; -Soruşturma dosyasının (iddianame, tanık ifadeleri, bilirkişi raporu, olay yeri inceleme raporu ve özellikle olay yerine dair varsa görüntü kayıtlarının vs.) gönderilmesinin" istenildiği, gönderilen bilgi belgelerden; 26/09/2018 tarih ve saat 02:00 itibariyle kayıt altına alınan olay yeri inceleme raporunda; olay yerinde yapılan incelemeler sonucu olayın Van ili, Gürpınar ilçesi, Öveçli Mahallesi ile Sütlüce mahalleleri arasında bulunan yapay su göletinde meydana gelen suda boğulma vakası olduğu belirtildiği, anılan raporda boğulma olayının meydana geldiği gölet çevresinde herhangi bir uyarıcı ve ikaz levhasının bulunmadığı, ayrıca gölet etrafında suya girmeyi engelleyici herhangi bir güvenlik önlemi bulunmadığının belirtildiği, 25/01/2019 tarihinde hazırlanan ve mahallinde yapılan keşife dayanan bilirkişi raporunda maktullerin boğulduğu sulama göletinin çevresinde herhangi bir uyarıcı levha veya önlem olmadığının yapılan keşifte gözlemlendiğinin belirtildiği ve ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyasında düzenlenen fezlekede; "tanık beyanları ve yapılan araştırma neticesinde bahse konu göletin 2004 yılında DSİ tarafından yöre halkının sulama ihtiyaçlarının karşılanması için yapıldığının" belirtildiği, ...İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında tarafların kusur oranlarının belirlenmesi amacıyla dava dosyası üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, 10/07/2020 havale tarihli bilirkişi raporunda "Sonuç olarak; Sulama Göleti ile ilgili herhangi bir tedbir almayan/aldırmayan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden bu hususta güvenlik tedbirleri talep etmeyen ve gerekli önlemlerin alınmasında doğrudan ve dolaylı olarak DSİ ile iş birliği içerisinde yer almayan Van Su Kanalizasyon İşleri Genel Müdürlüğünün (VASKİ) meydana gelen olayda DSİ ile birlikte sorumlu olduğu, ayrıca çocukların yaşları ve yerleşim yerine yakın konumda olan sulama göletininden dolayı ortaya çıkan riskli ortam dikkate alındığında çocuklarına gereken özen ve dikkati göstermeyen ebeveynlerin de kusurlu oldukları, ebeveynlerin bireysel olarak alacakları önlemlerin idarenin alması gereken önlemlerin yanında çok küçük kalacağı bu yüzden ebeveynlerin sorumluluklarının kusurlu idarelere göre daha düşük olacağı hususu da dikkate alınarak, yapılan nihai değerlendirmeler sonucu; meydana gelen boğulma olayında kusurlu olan davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Van Su Kanalizasyon İşleri Genel Müdürlüğü’nün her birinin 2/5 oranında yani %40 kusurlu olduğu, davacı ebeveynlerin ise 1/5 oranında yani %20 oranında kusurlu oldukları" şeklinde görüş ve tespitlerine yer verildiği, Mahkemece söz konusu rapor hükme esas alınarak davacıların maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 254.302,56 TL maddi tazminatın davacılara ödenmesine, 2.000,00 TL'lik kısmının reddine, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile davacı anne için 40.000,00 TL, davacı baba için 40.000,00 TL, kardeşlerin her biri için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 155.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden alınarak davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davacılar tarafından, hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu ileri sürülmektedir.
Davalılardan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, olayın meydana geldiği göletin idareleri tarafından inşa edilmediği dolayısıyla olayda idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı; davalılardan Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından, meydana gelen olayda davalı DSİ Genel Müdürlüğünün kusurunun bulunduğu, idarelerine atfedilecek kusur bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, davacıların temyiz istemlerinin kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairelerinden oluşan Müşterek Kurulca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacıların yakını ... ve arkadaşı ... 26/09/2018 tarihinde Van ili, Gürpınar ilçesi, ... Mahallesinde bulunan gölette boğularak hayatlarını kaybetmişlerdir.
Müteveffa ... yakınları tarafından, meydana gelen olay nedeniyle uğradıkları zararların giderilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla merciine tevdi kararı verilmiştir.
Söz konusu kararın davalı idareye 14/03/2019 tarihinde tebliğ edilmesinin ardından davalı idarece 60 gün içerisinde bir cevap verilmemesi üzerine davacılar tarafından uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık cenaze ve defin masrafları için 2.000,00 TL maddi, baba ... için destekten yoksun kalma zararı karşılığı 2.500,00 TL (miktar artırımıyla 105.835,92 TL) maddi, anne ... için destekten yoksun kalma zararı karşılığı 2.500,00 TL (miktar artırımıyla 148.466,64 TL) maddi tazminat ile anne ve baba için ayrı ayrı 300.000,00 TL manevi tazminat ile diğer davacılar için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 256.302,56 TL maddi, 1.100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının; Maddi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Yapılan İstinaf Başvurularının Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın; davacıların maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf istemlerinin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi kararının bu kısmı, usul ve hukuka uygun olup, davalı idarelerce ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının; Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Yapılan İstinaf Başvurularının Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, İdare Mahkemesi kararının davacılardan baba ... için 40.000,00 TL, anne ... için 40.000,00 TL, kardeşlerin her biri için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 155.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurularının reddine karar verildiği görülmektedir.
Manevi tazminatın yukarıda aktarılan amaç ve niteliği esas alındığında, davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, aynı olayda hayatını kaybeden ...'in yakınları tarafından açılan davalarda hükmedilen manevi tazminat miktarlarından daha az olduğu göz önünde bulundurulduğunda bu dosyada hükmedilen tazminatın yaşanılan olay nedeniyle duyulan elem ve ıstırabı karşılayacak nitelikte olmadığı görüldüğünden Bölge İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen ölçütlere göre, olayın oluş şekli ve niteliği de dikkate alınarak davacıların manevi tazminat istemleri yönünden yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının, davacıların istinaf başvurularının reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin REDDİNE,
2. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE,
3. ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacıların istinaf başvurularının reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA oy çokluğuyla, davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine ilişkin kısmının ONANMASINA oy birliğiyle,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/12/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X)-KARŞI OY :
Bir maddi zararın giderilmesine yönelik açılan tam yargı davalarında, tazminat kişinin mal varlığındaki zararın oluştuğu an itibarıyla karşılanması gerektiğinden, istenilecek olan tazminatın gecikerek ödenmesi nedeniyle para değerinde enflasyondan dolayı meydana gelebilecek azalmayı karşılamaya yönelik olarak faize hükmedilmelidir.
Maddi zararlar, mal varlığında meydana gelen ve para ile değerlendirilebilen bir azalmayı ifade ettiklerinden, bu azalma miktarının idare tarafından telafi edilmediği süre içinde ayrıca enflasyon nedeni ile de kayba uğrayacağı açıktır. Manevi zararlar ise, mal varlığında meydana gelen somut bir azalma olmayıp, kişinin manevi varlığında ortaya çıkan olumsuzluklar olduğundan, manevi tazminat değerinin yargılama sonucu para olarak belirlenmesi zarara uğrayanı tatmin ve de bu zararın meydana getireni cezalandırma aracı olarak kullanılmasından kaynaklanmaktadır.
Bu itibarla, ilk defa yargı kararıyla para olarak değerlendirilebilen bir manevi tazminatın önceden davalı idarece belirlenmesi ve de ödenmesinin mümkün olmaması nedeniyle, ödemede gecikmeden bahsedilemeyeceği gibi, manevi tazminat, esasen bütün hususlar dikkate alınarak "takdiren" belirlendiğinden kararın hükmedilen manevi tazminata ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu ve hükmedilen manevi tazminata faiz uygulanmaması gerektiği oyuyla kararın bozmaya ilişkin kısmına katılmıyorum.