Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2023/2672 E.,  2024/928 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/2672
Karar No : 2024/928

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU: Davacı Şirket tarafından, Çin Halk Cumhuriyeti'nden gelecek olan her türlü canlı/cansız hayvan, hayvansal ürünler ve yan ürünlerin ithalatının geçici süreyle durdurulmasına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemi nedeniyle ithal etmiş bulunduğu sığır derisinden elde edilen ve jelly şeker yapımında kullanılan jelatin ürününü ihtiva eden, Çin Halk Cumhuriyeti'nden çıkışı 20/01/2020, ülkemize girişi 28/2/2020 tarihi olan 4 adet 40" konteyner ithalat yükünün 14 gün free time süresi içerisinde limandan çekilememiş olması sebebiyle beklemeden kaynaklı ödenen 159.234,24 TL demuraj ücreti ile fazladan ödenen 59.520,49 TL liman ardiye ücretinin ödenmesi istemiyle davalı idareye yapmış oldukları başvurunun reddine dair ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle uğramış oldukları zararlara karşılık olarak 218.754,73 TL'nin idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, normalde herhangi bir işgaliye veya demuraj ücreti ödemesi gerekmezken davalı idarece alınan tedbir nedeniyle fazladan ücret ödemek zorunda kaldığı, zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağı bulunduğu, hakkaniyet ve hukukun gereği olarak davalı idarenin söz konusu zararı karşılaması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI:Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra her ne kadar ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine ilişkin karar kesin olarak verilmiş ise de anılan kararın temyize tabi olduğuna karar verilerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacı Şirket tarafından Çin Halk Cumhuriyeti'nden ülkemize ithal edilmek istenen "Sığır Jelatini (Bovine Gelatin 240 Bloom 30 Mesh)" ürününde yapılan resmi veteriner kontrolleri sonucunda ürünlerin domuz geni içerdiğinin tespit edilmesi neticesinde, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü İstanbul Ambarlı Veteriner Sınır Kontrol Noktası Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile Ürünlerin Ülkeye Girişinde Veteriner Kontrollerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmeliğin 6. maddesi gereği ürünlerin ülkeye girişinin uygun görülmeyerek reddedildiği görülmektedir.
Bu itibarla, halihazırda ithalatı uygun görülmemiş olan ürünler için demuraj ücreti ile fazladan liman ardiye ücreti ödenmesi bakımından davalı idareye atfedilebilecek herhangi bir hizmet kusuru bulunmamaktadır.
Öte yandan, anılan ürünlerin 14 gün free time süresi içerisinde limandan çekilememiş olması sebebiyle beklemeden kaynaklı ödenen ücretin, kusursuz sorumluluk ilkeleri çerçevesinde de tazmin edilemeyeceği açıktır.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda yer verilen açıklamayla ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 18/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.