Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/5294 E.,  2025/5657 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/5294
Karar No : 2025/5657

DAVACI : ... Danışmanlık ve
Kiralama Hizmetleri A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : Davacı tarafından, 04/10/2006 tarih ve 26309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik"in, 16/06/2022 tarih ve 31868 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik/ek;
1- 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin,
2- 9. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinin,
3- 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur." ibaresinin,
4- 12. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesinin,
5- 13. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde yer alan "İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere," ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI : ... Alışveriş Merkezinin işleticisi olan davacı şirket tarafından, alışveriş merkezinde çekiliş yapmak için davalı Genel Müdürlükten birçok kez izin alındığı, dava konusu değişikliklerle ikramiye rayiç bedelinin %40’ına kadar başvuru ve izin bedeli tahsil edilmesine yönelik düzenleme getirildiği, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü'nün kuruluşunu düzenleyen 320 sayılı KHK’de izin alınması zorunluluğu olsa da herhangi bir izin bedelinin öngörülmediği, Anayasanın 73. maddesi gereği vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin yalnızca kanunla konulabileceği, yasal dayanağı bulunmayan dava konusu düzenlemeler ile takdir yetkisinin sınırsız olarak idareye bırakıldığı, 1.000.000 TL değerinde bir aracın çekilişle verilmek istenmesi halinde 400.000 TL izin bedeli tahsil edilmesine olanak sağlayan düzenlemenin aynı zamanda orantısız olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI HAZİNE VE MALİYE
BAKANLIĞININ_SAVUNMASI : Davalı Bakanlık tarafından, ilgili mevzuatın piyango düzenlenmesi ve denetlenmesi hususunda verdiği yetkiye dayanılarak getirilen düzenlemelerin hukuka uygun olduğu ve davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALI MİLLİ PİYANGO İDARESİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usul yönünden, uyuşmazlığın Danıştayın görevinde olmayıp idare mahkemesinin görevinde olduğu ve davanın süresinde açılmadığı; esas yönünden ise, 09/11/2022 tarih ve 32008 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 39. maddesi ile başvuru ve izin bedeli alınmasına yönelik kanuni düzenleme getirildiği, düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı, piyano tertiplenmesine ilişkin izin, denetim vs. yetkisinin idarelerinde olduğu ileri sürülmüştür.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin ve 12. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesinin iptaline karar verilmesi, adı geçen Yönetmeliğin dava konusu edilen diğer kısımları yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 04/10/2006 tarih ve 26309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik"in, 16/06/2022 tarih ve 31868 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik/ek; 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin, 9. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinin, 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur." ibaresinin, 12. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesinin, 13. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde yer alan "İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere," ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü" başlıklı Yirmibirinci bölümünde yer alan 283. maddesinde, "Bu Bölümün amacı; kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle belirlenen faaliyetlere kaynak sağlamak, karşılığı nakit olmak üzere şans oyunları tertip etmek ve çekiliş düzenlemek, şans oyunlarına ilişkin lisans haklarının ayrı ayrı ya da tamamını belirlenen sürelerle vermek ve denetlemek, karşılığı nakit olmayan her türlü piyangonun tertip ve çekilişine izin vermek ve denetlemek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünün kurulmasına, teşkilât ve görevlerine dair usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne yer verilmiş, 285. Maddesinin e bendinde, Karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve benzeri piyangoların tertiplenmesine izin vermek, bunları izlemek ve denetlemek, bu hususlara ait esasları belirlemek idarenin görevleri arasında sayılmıştır.
Kararnamenin 287. maddesinde, Yönetim Kurulunun, idarenin en üst düzeyde yetkili ve sorumlu karar organı olduğu belirtilmiş, 288. maddesinde, "Yönetim Kurulunun görevleri a) Mevzuat çerçevesinde İdarenin yönetim ve gelişmesi için gerekli kararları almak. b) İdarenin yıllık bütçesini, bilanço ve netice hesaplarını, kadrolarını ve faaliyet raporlarını incelemek, gerektiğinde değiştirmek, Genel Müdürün teklifi ile yönetim giderleri bütçesinin bölümleri içinde aktarmaları yapmak, bölümler arasında aktarma, ek ve olağanüstü ödenek tekliflerinden uygun gördüklerini Bakanlığın tasvibine sunmak için karar almak. c) İdarenin yönetimi ile ilgili idari, teknik, personel, alım satım ve ihale yönetmeliklerini incelemek, onaylamak ve yetki sınırlarını tayin etmek. ç) İdarenin yetki alanına giren piyango, şans oyunları ve müşterek bahis ihdası ile bunların planlarını tanzim, çekilişleri tertip ve icabında bunları tadil ve ilan etmek. d) Talih oyunları ve işletmeleriyle, bunların denetimi için gerekli usul ve esasları belirlemek. e) İdare gelirlerinin etkin bir şekilde ve gerektiğinde yerinde tahsilini sağlayıcı tedbirleri almak, buna ilişkin şekil ve şartları tespit etmek. f) Yurtdışında benzeri kuruluşlarla müştereken yapılacak çekilişlere katılma kararı almak. g) İlgili mevzuata göre; yurt içinde ve dışında konusu ile ilgili faaliyetlerini yürütmek için ortaklıklar kurulmasına, bölge, şube müdürlükleri ile büro açmaya ve kapamaya karar vermek, bunların yetki ve çalışma esaslarını tespit etmek. ğ) Yurtiçi ve yurtdışında özel çekilişler tertip edilmesine karar vermek, çekiliş organizasyonunun kamu kurum kuruluşları, kamu tüzel kişileri, vakıflar veya kamu yararına çalışan dernekler tarafından üstlenilmesi halinde bu kuruluşlara yapılacak katkı miktarını tespit etmek. h) İdare mallarının korunması hakkında lüzumlu kararları almak. ı) Bağış kabul etmek, bağışta bulunmak. i) Başbayiler ve bayilere verilecek komisyon miktar ve oranını belirlemek. j) Mevzuatla verilen sair görevleri yapmak." olarak sayılmış, 290. maddesinde de, Genel Müdürün idarenin en üst amiri olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
320 sayılı Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 41. maddesinde, Türkiye'de karşılığı nakit olmak üzere, şans oyunlarını plânlama, tertip etme ve çekiliş düzenleme hakkı İdareye aittir. Özel kanunların hükümleri saklıdır. Doğrudan veya bir mal ve hizmetin satışı nedeniyle, bedelli ya da bedelsiz, bilet, kupon, iştirak numarası veya her ne şekilde olursa olsun katılım hakkı verilerek karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve benzeri piyango ve çekiliş tertip edilebilmesi için İdareden izin alınması zorunludur. Karşılığı nakit olmayan piyango düzenlemek için izin alınması amacıyla müracaatta bulunan gerçek ve tüzel kişilerden; İdarece 2.000 Türk lirası başvuru bedeli alınır. Yapılan inceleme sonucunda izin verilmesi kararlaştırılan piyangolarda taahhüt edilen ikramiye, ödül veya benzeri menfaatlerin toplam rayiç bedelinin %15’i oranında ayrıca izin bedeli alınır. Yurt dışından ithal edilen veya başka gerçek ve tüzel kişiler tarafından üretilen, temin edilen ya da ticaretine konu edilen mal ve hizmetlerin ikramiye olarak konulması halinde bu oran iki katı olarak uygulanır. Kamu kurum ve kuruluşları ile vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından düzenlenecek piyangolardan ise başvuru veya izin bedeli alınmaz.
Anılan Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak çıkarılan dava konusu Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik karşılığı nakit olmayan piyango ile çekilişlerin tertibine izin verilmesi, bunların izlenmesi, denetlenmesi suretiyle katılımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasına dair usul ve esasları düzenlemek amacıyla, 4/4/1988 tarihli ve 320 sayılı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 29 ve 41 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Yönetmeliğin 4. maddesinin g) bendinde, Karşılığı nakit olmayan piyango: Doğrudan veya bir mal ya da hizmetin satışı nedeniyle bilet, kupon, katılım numarası veya benzerlerinin satılması veya bedelsiz verilmesi suretiyle katılım hakkının verildiği ve düzenleyici tarafından taahhüt edilen karşılığı nakit olmayan her türlü eşya, hak ve benzeri ikramiyeleri kazanacak olanların, yapılacak çekilişle belirlendiği ve bundan sonra bu Yönetmelikte kısaca piyango olarak anılacak ticari, sosyal, yardım ve benzeri amaçlı düzenlemeleri ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.
"İdarenin piyangolarla ilgili yetkisi" başlıklı 5. maddesinde, "İdare; 12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında izin taleplerini değerlendirmeye, düzenlemenin izin kapsamı içinde olup olmadığına karar vermeye, uygun görülenlere izin vermeye, aynı kişi veya kuruluş tarafından veya ürün bazında bir takvim yılı içinde düzenlenebilecek piyangoların sayısı ile katılım şekil ve şartlarını belirlemeye, taahhüt edilen ikramiyelerin tutar, adet ve niteliklerine sınırlama getirmeye, kampanya ve çekiliş tarihlerini değiştirmeye ve ertelemeye, verilmiş olan izinler ile çekilişleri iptal etmeye, günün gelişen şartlarına uygun olarak piyangolarla ilgili olarak benzeri kurallar koymaya, ilgili Kanunlar ile bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlerin piyango faaliyetlerinin durdurulmasını ve bunlarla ilgili her türlü ilan, reklam, bilet, kupon, katılım numarası ve benzerlerinin toplatılmasını mahallin en büyük mülki amirinden talep etmeye, piyangoları izlemeye ve denetlemeye yetkilidir.";
9. maddesinin l) bendinde Başvuru ve izin bedelinin ödendiğine dair makbuz başvuru için gerekli ve idareye ibrazı zorunlu bilgi ve belgeler arasında sayılmıştır.
"Başvuruların incelenmesi ve izin" başlıklı 12. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, Piyango düzenlemek için izin talebinde bulunacakların, İdarece istenen bütün belge ve bilgilerle birlikte kampanyanın başlama tarihinden en geç on beş gün önce İdareye başvurmaları esas olup, buna ilişkin başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur.
İdarece, başvurular gerekli tüm belge ve bilgilerin tamamlanmasından sonra düzenleyicilerin yeterlikleri, taahhütlerini gerçekleştirebilme kabiliyetleri, daha önce düzenlemiş oldukları piyangoların sonuçları ve gerekli görülecek diğer hususlar yönünden incelenerek sonucu en geç beş iş günü içerisinde, piyango düzenleme talebinde bulunanlara yazılı olarak veya internet ortamında bildirilir. Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ,13. maddesinde, Piyango düzenlemek için izin talebinde bulunanların başvurularının incelenmesi sonucunda k) İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere,
İdarece izin verilmez. düzenlemeleri yer almaktadır.
Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendine eklenen "Başvuru ve izin bedelinin ödendiğine dair makbuz" ibaresinin, 12. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "... başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur" ibaresinin, 13. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendine eklenen "İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere," ibaresi hakkında:
Yukarıda yer alan yasal düzenlemelerden, davalı idarenin, 320 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 41. maddesi, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 283. ve 285. maddeleri uyarınca, karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve piyangonun düzenlemesine izin vermek, bunlara dair esasları belirlemek ve izin kapsamı dışında tutulacakları tespit etmek konularında görevli ve yetkili olduğu görülmektedir.
Ayrıca, 320 sayılı Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 41. maddesine eklenen hükümlere paralel olarak başvuru ve izin bedellerine yönelik olarak yapılan düzenlemelerde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin ve Yönetmeliğin 12. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesi hakkında:
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun İdarenin en üst düzeyde yetkili ve sorumlu karar organı olduğu, başvuru ve izin bedelini içeren yıllık bütçeyi değiştirme hususlarında yetkili olduğu dikkate alındığında, İdarenin Yönetim Kurulu aracılığıyla başvuru ile izin bedelini belirleme ve bu konuda düzenleme yapma yetkisi bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Ancak, Karşılığı nakit olmayan piyango düzenlemek için izin alınması amacıyla müracaatta bulunan gerçek ve tüzel kişilerden alınacak başvuru ve izin bedel oranları 320 sayılı Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 41.maddesiyle belirlenmiş olup, bu sınırları aşar şekilde Yönetim Kuruluna yetki veren düzenlemelerde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin ve 12. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesine ilişkin kısmının iptaline, 9. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinin, 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur." , 13. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde yer alan "İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere " ilişkin kısmının reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen 02/12/2025 tarihinde, davacı ... Yönetim Dan. ve Kiralama Hiz. A.Ş. vekili Av. ...'in, davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili Av. ...'in, davalı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü vekili Av. ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik 04/10/2006 tarih ve 26309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Daha sonra 16/06/2022 tarih ve 31868 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik ile anılan Yönetmelikte değişiklikler yapılmıştır.
Bakılan dava, Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin, 9. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendine eklenen "Başvuru ve izin bedelinin ödendiğine dair makbuz." ibaresinin, 12. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "...başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur." ibaresinin, 12. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesinin ve 13. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendine eklenen "İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere," ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

USUL YÖNÜNDEN:
Davalı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından, davanın Danıştay'ın görevine girmediği ve süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür.
Dava konusu Yönetmeliğin, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde yer alan Bakanlıklar tarafından çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemler kapsamında olduğu; ayrıca davanın, 16/06/2022 tarih ve 31868 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliklerinin iptaline karar verilmesi istemiyle 12/08/2022 tarihinde, dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 günlük yasal süre içinde açıldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, davalı idarenin aksi yöndeki iddialarına itibar edilmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü" başlıklı Yirmibirinci bölümünde yer alan 283. maddesinde, "Bu Bölümün amacı; kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle belirlenen faaliyetlere kaynak sağlamak, karşılığı nakit olmak üzere şans oyunları tertip etmek ve çekiliş düzenlemek, şans oyunlarına ilişkin lisans haklarının ayrı ayrı ya da tamamını belirlenen sürelerle vermek ve denetlemek, karşılığı nakit olmayan her türlü piyangonun tertip ve çekilişine izin vermek ve denetlemek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünün kurulmasına, teşkilât ve görevlerine dair usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne; 285. maddesinde, "İdarenin görevleri şunlardır: a) Piyango planlarını hazırlamak, piyango biletlerinin basımını ve satışını sağlamak, piyango çekilişlerini gerçekleştirmek ve ikramiyelerini ödemek. b) Sayısal loto sistem ve planlarını hazırlamak ve uygulamak, tertip ve çekilişlerini gerçekleştirmek, ikramiyelerini ödemek. c) Hemen-kazan oyunu planlarını hazırlamak ve bu oyunun tertip ve uygulanmasını gerçekleştirmek, ikramiyelerini ödemek. ç) Her türlü eşya piyangosu, şans oyunları ve müşterek bahis veya benzeri oyunları tertip etmek. d) Talih oyunlarını ve işletmelerini denetlemek, bu amaçla gerekli esasları belirlemek. e) Karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve benzeri piyangoların tertiplenmesine izin vermek, bunları izlemek ve denetlemek, bu hususlara ait esasları belirlemek. f) Gerektiğinde faaliyet konusuna giren oyunlarla ilgili bilet, kupon ve benzerlerini karşılığı Türk parası veya döviz olarak ödenmek üzere yurtdışında pazarlamak. g) Gerek görülen durumlarda faaliyet konuları ile ilgili yerli ve yabancı kuruluşlarla işbirliği yapmak veya bu kuruluşlarla ortaklık kurmak. ğ) Faaliyet konuları ile ilgili uluslararası kuruluşlarda Türkiye'yi temsil etmek ve gerekli işbirliğini sağlamak. h) Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak." hükmüne; 287. maddesinde, Yönetim Kurulunun, idarenin en üst düzeyde yetkili ve sorumlu karar organı olduğu kuralına; 288. maddesinde, "Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır: a) Mevzuat çerçevesinde İdarenin yönetim ve gelişmesi için gerekli kararları almak. b) İdarenin yıllık bütçesini, bilanço ve netice hesaplarını, kadrolarını ve faaliyet raporlarını incelemek, gerektiğinde değiştirmek, Genel Müdürün teklifi ile yönetim giderleri bütçesinin bölümleri içinde aktarmaları yapmak, bölümler arasında aktarma, ek ve olağanüstü ödenek tekliflerinden uygun gördüklerini Bakanlığın tasvibine sunmak için karar almak. c) İdarenin yönetimi ile ilgili idari, teknik, personel, alım satım ve ihale yönetmeliklerini incelemek, onaylamak ve yetki sınırlarını tayin etmek. ç) İdarenin yetki alanına giren piyango, şans oyunları ve müşterek bahis ihdası ile bunların planlarını tanzim, çekilişleri tertip ve icabında bunları tadil ve ilan etmek. d) Talih oyunları ve işletmeleriyle, bunların denetimi için gerekli usul ve esasları belirlemek. e) İdare gelirlerinin etkin bir şekilde ve gerektiğinde yerinde tahsilini sağlayıcı tedbirleri almak, buna ilişkin şekil ve şartları tespit etmek. f) Yurtdışında benzeri kuruluşlarla müştereken yapılacak çekilişlere katılma kararı almak. g) İlgili mevzuata göre; yurt içinde ve dışında konusu ile ilgili faaliyetlerini yürütmek için ortaklıklar kurulmasına, bölge, şube müdürlükleri ile büro açmaya ve kapamaya karar vermek, bunların yetki ve çalışma esaslarını tespit etmek. ğ) Yurtiçi ve yurtdışında özel çekilişler tertip edilmesine karar vermek, çekiliş organizasyonunun kamu kurum kuruluşları, kamu tüzel kişileri, vakıflar veya kamu yararına çalışan dernekler tarafından üstlenilmesi halinde bu kuruluşlara yapılacak katkı miktarını tespit etmek. h) İdare mallarının korunması hakkında lüzumlu kararları almak. ı) Bağış kabul etmek, bağışta bulunmak. i) Başbayiler ve bayilere verilecek komisyon miktar ve oranını belirlemek. j) Mevzuatla verilen sair görevleri yapmak." hükmüne; 290. maddesinde de, Genel Müdürün idarenin en üst amiri olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
320 sayılı Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin ilk yayımı tarihinde yürürlükte bulunan 29. maddesinde, "Yönetim Kurulu veya Genel Müdürlük, kanunla yerine getirmekle yükümlü olduğu hizmetlerin tüzük, yönetmelik, Yönetim Kurulu Kararları, tebliğ, genelge ve diğer emirlerle düzenlemekle görevli ve yetkilidir." hükmü yer almış iken, anılan hüküm, 703 sayılı KHK ile 09/07/2018 tarihi itibarıyla ilga edilmiş; yine dava konusu Yönetmeliğin ilk yayımı tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 41. maddesinde, "(1) Türkiye'de karşılığı nakit olmak üzere, şans oyunlarını plânlama, tertip etme ve çekiliş düzenleme hakkı İdareye aittir. Özel kanunların hükümleri saklıdır. (2) Doğrudan veya bir mal ve hizmetin satışı nedeniyle, bedelli ya da bedelsiz, bilet, kupon, iştirak numarası veya her ne şekilde olursa olsun katılım hakkı verilerek karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve benzeri piyango ve çekiliş tertip edilebilmesi için İdareden izin alınması zorunludur. (3) Bu maddenin uygulanması yönünden nakit ve nakit hükmünde sayılanlar ile izin kapsamı dışında tutulacak düzenlemeler ve ikramiye, ödül, promosyon gibi adlar altında katılımcılara yapılacak teslimatlar İdare tarafından hazırlanacak ve Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle düzenlenir. ..." hükmüne yer verilmiş iken, 09/11/2022 tarih ve 32008 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7420 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un, 09/11/2022 tarihinde yürürlüğe giren 39. maddesiyle, 320 sayılı Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 41. maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere "Karşılığı nakit olmayan piyango düzenlemek için izin alınması amacıyla müracaatta bulunan gerçek ve tüzel kişilerden; İdarece 2.000 Türk lirası başvuru bedeli alınır. Yapılan inceleme sonucunda izin verilmesi kararlaştırılan piyangolarda taahhüt edilen ikramiye, ödül veya benzeri menfaatlerin toplam rayiç bedelinin %15’i oranında ayrıca izin bedeli alınır. Yurt dışından ithal edilen veya başka gerçek ve tüzel kişiler tarafından üretilen, temin edilen ya da ticaretine konu edilen mal ve hizmetlerin ikramiye olarak konulması halinde bu oran iki katı olarak uygulanır. Kamu kurum ve kuruluşları ile vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından düzenlenecek piyangolardan ise başvuru veya izin bedeli alınmaz.
Bu maddede geçen başvuru bedeli; her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılarak uygulanır, bir Türk lirasına kadar olan kesirler dikkate alınmaz." fıkraları eklenmiştir.
Anılan Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak çıkarılan dava konusu Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin;
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; karşılığı nakit olmayan piyango ile çekilişlerin tertibine izin verilmesi, bunların izlenmesi, denetlenmesi suretiyle katılımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasına dair usul ve esasları düzenlemektir.";
"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik karşılığı nakit olmayan piyangoları, tertip edenleri ve katılanları kapsar. ...";
"Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 4/4/1988 tarihli ve 320 sayılı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 29 ve 41 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.";
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Yönetmelikte yer alan;
c) Düzenleyici: Bir mal veya hizmetin tanıtımı ve/veya satışı ya da yardım amacıyla piyango tertip etmek üzere İdarece kendisine izin verilen gerçek veya tüzel kişileri,
e) İzin: Piyango düzenlenmesine ve çekiliş yapılmasına imkân sağlayan ve İdareden alınması zorunlu olan izni,
f) Kampanya: Piyangolara katılma hakkı sağlayan bilet, kupon, katılım numarası ve benzerlerinin verilmeye başlandığı tarihten, katılımın sona erdiği tarihe kadar geçen süreyi,
g) Karşılığı nakit olmayan piyango: Doğrudan veya bir mal ya da hizmetin satışı nedeniyle bilet, kupon, katılım numarası veya benzerlerinin satılması veya bedelsiz verilmesi suretiyle katılım hakkının verildiği ve düzenleyici tarafından taahhüt edilen karşılığı nakit olmayan her türlü eşya, hak ve benzeri ikramiyeleri kazanacak olanların, yapılacak çekilişle belirlendiği ve bundan sonra bu Yönetmelikte kısaca piyango olarak anılacak ticari, sosyal, yardım ve benzeri amaçlı düzenlemeleri, ... ifade eder.";
"İdarenin piyangolarla ilgili yetkisi" başlıklı 5. maddesinde, "İdare; 12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında izin taleplerini değerlendirmeye, düzenlemenin izin kapsamı içinde olup olmadığına karar vermeye, uygun görülenlere izin vermeye, aynı kişi veya kuruluş tarafından veya ürün bazında bir takvim yılı içinde düzenlenebilecek piyangoların sayısı ile katılım şekil ve şartlarını belirlemeye, taahhüt edilen ikramiyelerin tutar, adet ve niteliklerine sınırlama getirmeye, kampanya ve çekiliş tarihlerini değiştirmeye ve ertelemeye, verilmiş olan izinler ile çekilişleri iptal etmeye, günün gelişen şartlarına uygun olarak piyangolarla ilgili olarak benzeri kurallar koymaya, ilgili Kanunlar ile bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlerin piyango faaliyetlerinin durdurulmasını ve bunlarla ilgili her türlü ilan, reklam, bilet, kupon, katılım numarası ve benzerlerinin toplatılmasını mahallin en büyük mülki amirinden talep etmeye, piyangoları izlemeye ve denetlemeye yetkilidir.";
"Başvuru için gerekli bilgi ve belgeler" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Piyango düzenleyeceklerin başvuru dilekçeleri ile birlikte aşağıda belirtilen bilgi ve belgeleri İdareye ibraz etmeleri zorunludur:
a) Piyango düzenleyeceklerin adı soyadı, unvanı, ikametgâhı, işyeri adresi, ticaret sicil ve vergi numarası ile T.C. kimlik numarası.
b) Kampanyanın başlama ve bitiş tarihleri ile hangi il veya ilçeleri kapsayacağı.
c) Çekilişe katılma şekil ve şartları.
ç) Yardım amaçlı piyangolarda; kaç adet bilet bastırılacağı, başlangıç ve bitiş numaraları ile varsa serisi ve seri numaraları, beher biletin satış bedeli, biletlerin bastırılacağı matbaanın adı ve adresi.
d) Dağıtılacak ikramiyelerin adedi, cinsi, rayiç birim ve toplam değeri.
e) Çekilişin; yapılacağı tarih, saat, adres ve ne şekilde yapılacağı ile belirlenecek yedek talihli adedi.
f) Çekiliş sonuçlarının; çekiliş tarihinden itibaren yedi günü geçmemek üzere hangi tarihlerde ve ne şekilde ilan edileceği, gazete ile yapılacak ilanın Türkiye çapında ya da yerel olarak yayımlanan gazetelerden hangisinde yer alacağı.
g) Kampanya başlama tarihinden itibaren bir yılı geçmemek üzere asil ve yedek talihliler için ikramiye başvuru ve son teslim süreleri.
ğ) Başvuru dilekçesinin yetkililerce imzalandığını gösterir noter onaylı imza beyannamesi veya imza sirküleri, yetki verilmiş kişi ve kuruluşlara ait noter onaylı vekâletname ile dernek, vakıf ve benzeri kuruluşlar için yönetim kurulu kararı.
h) Düzenlenecek piyango için, İdarenin yanı sıra ilgili mevzuat uyarınca diğer kurum veya kuruluşlardan da izin alınması gerekiyor ise buna ilişkin belge.
ı) Gerçek kişi düzenleyiciler için sabıka kaydı belgesi.
i) Çekilişte taahhüt edilen ikramiyelerin cins, marka, model, adet ve rayiç değerini gösterir belgeler ile gayrimenkuller ve özellik arzeden ikramiyelerde yetkili kuruluşlar tarafından tayin edilecek eksperlerin düzenleyeceği nitelik ve bedel raporu.

j) İkramiye olarak taahhüt edilen gayrimenkullerde satış vaadi sözleşmesi veya ilgili tapu şerhine ilişkin belge.
k) İdarece belirlenecek tutarda teminatın sağlandığına ilişkin belge.
l) Başvuru ve izin bedelinin ödendiğine dair makbuz.
m) Piyangonun niteliğine göre İdarece talep edilebilecek diğer bilgi ve belgeler.
(2) Ayrıca, piyangoya ilişkin ilan ve reklamlar ile bilet ve kuponlar üzerinde; 18 yaşından küçük olanların, düzenlenen piyango ve çekilişlere katılamayacakları, katılmış olsalar dahi ikramiye kazanmaları halinde bu ikramiyelerin teslim edilmeyeceği, ikramiyeye konu olan eşya ve/veya hizmetin bedeli içinde bulunan vergiler dışındaki vergi ve diğer yasal yükümlülüklerin talihliler tarafından ödeneceği hususlarına yer verilmesi zorunludur.";
"Başvuruların incelenmesi ve izin" başlıklı 12. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, "Piyango düzenlemek için izin talebinde bulunacakların, İdarece istenen bütün belge ve bilgilerle birlikte kampanyanın başlama tarihinden en geç on beş gün önce İdareye başvurmaları esas olup, buna ilişkin başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur.
İdarece, başvurular gerekli tüm belge ve bilgilerin tamamlanmasından sonra düzenleyicilerin yeterlikleri, taahhütlerini gerçekleştirebilme kabiliyetleri, daha önce düzenlemiş oldukları piyangoların sonuçları ve gerekli görülecek diğer hususlar yönünden incelenerek sonucu en geç beş iş günü içerisinde, piyango düzenleme talebinde bulunanlara yazılı olarak veya internet ortamında bildirilir. Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.";
"İzin verilmeyecek haller" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Piyango düzenlemek için izin talebinde bulunanların başvurularının incelenmesi sonucunda;
a) Bu Yönetmelik gereğince istenilen bilgi ve belgeleri tam ve süresi içerisinde vermeyenlere, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı veya sahte belge ve bilgi verenlere, gerekli taahhütlerde bulunmayanlara,
...
j) Yeterli güvenilirliğin ve inandırıcılığının sağlanamadığı düzenlemelere,
k) İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere,
İdarece izin verilmez." düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendine eklenen "Başvuru ve izin bedelinin ödendiğine dair makbuz" ibaresinin, 12. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "... başvuru ve izin bedelini İdare hesaplarına yatırmaları zorunludur" ibaresinin, 13. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendine eklenen "İdareye ödenmesi gereken başvuru ve izin bedelinin ödenmediği düzenlemelere," ibaresinin incelenmesi:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; davalı idarenin, gerek 320 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 41. maddesi, gerekse 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 283. ve 285. maddeleri uyarınca, karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve piyangonun düzenlemesine izin vermek, bunlara dair esasları belirlemek ve izin kapsamı dışında tutulacakları tespit etmek konularında görevli ve yetkili olduğu; ayrıca 09/11/2022 tarih ve 32008 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7420 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 39. maddesiyle 320 sayılı Milli Piyango Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 41. maddesine eklenen hükümler gereği, davalı idarece, karşılığı nakit olmayan piyango düzenlemek için izin alınması amacıyla müracaatta bulunan gerçek ve tüzel kişilerden 2.000 Türk lirası başvuru bedeli ile izin verilmesi kararlaştırılan piyangolarda buna ek olarak taahhüt edilen ikramiye, ödül veya benzeri menfaatlerin toplam rayiç bedelinin %15’i oranında izin bedeli alınacağının açıkça hükme bağlandığı anlaşıldığından; Yönetmeliğe eklenen dava konusu ibarelerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin ve Yönetmeliğin 12. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesinin iptaline karar verilmesi isteminin incelenmesi:
Anayasa'nın 2. maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.
Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Yine Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, yönerge, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünün, gerek 320 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 41. maddesi, gerekse 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 283. ve 285. maddeleri uyarınca, karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve piyangonun düzenlemesine izin vermek, bunlara dair esasları belirlemek, bu kapsamda yapılan başvurular sırasında başvuru bedeli ile izin verilmesi uygun görülenlerden ayrıca izin bedeli tahsil etmek konularında görevli ve yetkili olduğu hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Her ne kadar yukarıda anılan mevzuat hükümlerinde, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında "başvuru ve izin bedelini belirleme" ifadesine açıkça yer verilmemiş ise de; 320 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin yukarıda aktarılan hükümlerinin irdelenmesinden; Yönetim Kurulunun, adı geçen idarenin en üst düzeyde yetkili ve sorumlu karar organı olduğu, Genel Müdürlüğün yıllık bütçesini değiştirerek onaylama görev ve yetkisini haiz olduğu, Genel Müdürün ise idare hizmetlerini mevzuata, Yönetim Kurulu kararlarına, plan ve programlara uygun olarak yürütmek ve idareyi üçüncü kişi ve kurumlar nezdinde temsil etmekle görevli olmak üzere idarenin en üst amiri, icra ve temsil merci olduğu kurala bağlanmıştır. Buna göre, gerek Yönetim Kurulunun adı geçen idarenin en üst düzeyde yetkili ve sorumlu karar organı olması, gerek Genel Müdürün Yönetim Kurulu kararlarını icra merci olması, gerekse Yönetim Kurulunun idarenin gelirlerini ve bu gelirler arasında yer alan başvuru ve izin bedelini içeren yıllık bütçeyi değiştirerek onaylama hususlarında yetkili olması karşısında; mevzuatla idareye verilen konularda karar alma, dolayısıyla karşılığı nakit olmayan her türlü eşya ve piyangonun düzenlemesine izin verme, bu kapsamda yapılan başvurular sırasında tahsil edilecek başvuru bedeli ile izin verilmesi uygun görülenlerden ayrıca alınacak izin bedelini belirleme ve bu konularda düzenleme yapma yetkisinin Yönetim Kuruluna ait olduğu sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, davalı Genel Müdürlüğün, 7420 sayılı Kanun ile öngörülen başvuru ve izin bedeline ilişkin yetkisini, Hukuk Devleti ilkesinin gereği olarak normlar hiyerarşisine uygun bir şekilde kullanması gerektiği de şüphesizdir.
Buna göre, 7420 sayılı Kanunla davalı Genel Müdürlüğe, karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş başvurularında, maktu olarak belirlenen ve her sene yeniden değerleme oranında artacak olan tutarda (2022 yılı için 2.000,00 TL) başvuru bedeli alma; söz konusu başvurulara izin verilmesi halinde ise, bu bedele ek olarak, taahhüt edilen menfaatlerin toplam rayiç bedelinin %15’i (yurt dışından ithal edilen veya başka gerçek ve tüzel kişiler tarafından üretilen, temin edilen ya da ticarete konu edilen mal ve hizmetlerin ikramiye olarak konulması halinde % 30'u) oranında izin bedeli tahsil etme yetkisi verildiği açıktır. Başka bir anlatımla, kanun koyucu, anılan hükümde başvuru bedeli için maktu bir miktar ve izin bedeli için kesin bir oran belirttikten sonra "alınır" ve "uygulanır" şeklinde emredici ibarelere yer vermek suretiyle idareyi bağlı yetki içerisinde bırakmıştır. Dolayısıyla, davalı Genel Müdürlüğün başvuru bedelini belirleme yetkisinin, 2022 yılı için Kanunda öngörülen maktu tutarı tekrarlamaktan, 2022 yılı sonrası için ise Kanundaki bu tutara her yıl Vergi Usul Kanununca belirlenen yeniden değerleme oranının uygulanması suretiyle hesaplanacak tutarı tespit etmekten ibaret olduğu; izin bedelini belirleme yetkisinin ise, Kanunda belirlenen % 15 ve % 30 oranlarının uygulanacağı piyangoların, yine Kanunda belirtilen kriterlere uygun olarak tespiti ile sınırlı olduğu, diğer bir ifadeyle söz konusu oranları azaltma ya da artırma yetkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Yönetmeliğin 12. maddesinin 2. fıkrasında yer alan dava konusu düzenlemede ise, "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." kuralına; anılan kurala atıfta bulunan 5. maddesinin 1. fıkrasındaki dava konusu diğer düzenlemede de, "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresine yer verilmek suretiyle, 7420 sayılı Kanunla, karşılığı nakit olmayan piyango ve çekilişlere yönelik olarak, başvuru bedeli için belirlenen maktu tutar (2022 yılı için 2.000,00 TL) ve izin bedeli için belirlenen azami oranlar (% 15 veya % 30), dolayısıyla kanuni yetki aşılarak her iki bedel için de ikramiye rayiç bedelinin %40’ına kadar çıkabilecek bir oranda belirleme yapmak üzere Milli Piyango İdaresi Yönetim Kuruluna yetki tanındığı görülmektedir.
Bu durumda, davalı Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünce hazırlanan ve bağlı bulunduğu diğer davalı Bakanlıkça aynen kabul edilerek Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu düzenlemelerin, dayanağı 320 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 41. maddesine aykırı hükümler içerdiği, bu haliyle normlar hiyerarşisi ve Hukuk Devleti ilkesini ihlal ettiği sonucuna varılmaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 04/10/2006 tarih ve 26309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Karşılığı Nakit Olmayan Piyangolar ve Çekilişler Hakkında Yönetmelik"in, 16/06/2022 tarih ve 31868 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile 5. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "12 nci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen başvuru ve izin bedeli karşılığında" ibaresinin ve 12. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Karşılığı nakit olmayan piyango ve çekiliş düzenlemek isteyenlerden alınacak başvuru ve izin bedelleri; her bir kampanya için dağıtılması taahhüt edilen ikramiye rayiç bedelinin %40’ından fazla olmamak üzere, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir." cümlesinin İPTALİNE,
2. Adı geçen Yönetmeliğin dava konusu edilen diğer kısımları yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL
yargılama giderinin haklılık oranlarına göre belirlenen 2/5'i olan ... TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 3/5'i olan ... TL'nin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 02/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.