Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2020/6502 E.,  2024/3425 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/6502
Karar No : 2024/3425

DAVACI : ...

DAVALI: ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Av. ...

DAVANIN KONUSU : 07/10/2009 tarih ve 27369 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin, 07/10/2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle yeniden düzenlenen 576. maddesinin, 11/08/2020 tarih ve 31210 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle değişik 2. fıkrasının 3. cümlesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu düzenlemenin, Anayasanın 36. ve 38. maddelerinde güvence altına alınan masumiyet karinesi ilkesine aykırı olduğu, yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin niteliklerinin belirlendiği Yönetmeliğin 576. maddesinin birinci fıkrasında sayılan suçlar açısından kesinleşmiş hüküm aranırken dava konusu düzenleme ile henüz soruşturma veya kovuşturma aşamasında olan veya beraat edip kesinleşmemiş hüküm bulunan kişilerin hak mahrumiyetine sebep olunduğu, gümrük müşavirleri hakkında, somut delillere dayanmadan sadece beyannamede imzası bulunduğu için açılan soruşturma ve kovuşturmaların büyük çoğunluğunun beraat kararı ile sonuçlandığı, ancak yargılamaların çok uzun sürmesi nedeniyle mağduriyetlere sebep olacağı ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan yetkiye istinaden, Kanun'un uygulanmasına ilişkin Gümrük Yönetmeliğinin 574-578 inci maddeleri ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği düzenlemesi yapıldığı, gümrük işlemlerinin, bilgi, tecrübe ve güven esasına dayanılarak yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine devredildiği, yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri tarafından, gümrük işlemlerinde pek çok usulsüzlükler yapıldığı, gümrük işlemlerinin son derece nitelikli işlemler olduğu, bu nedenle bu kadar fazla yetki ve sorumlulukla donatılmış bulunan, özen ve güven gerektiren bir meslek olarak yetkilendirilmiş gümrük müşavirliğine kabul şartlarının hiçbir şüpheye mahal vermeyecek şekilde yerine getirilmiş olması gerektiği, FETÖ/PDY ile ilgili hakkında soruşturma bulunan kişilerin yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği başvurusunda bulunduğunun görüldüğü, Kanun'a uygun olarak hazırlanan dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözetildiği ve hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; 11/08/2020 tarih ve 31210 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle değiştirilen esas Yönetmeliğin 576. maddesinin 2. fıkrasının "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetki belgesi başvuruları; birinci fıkranın (e) bendinde sayılan fiillere ilişkin gümrük idaresi veya adli makamlarca yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma olması hallerinde; söz konusu soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar değerlendirmeye alınmaz." şeklindeki 3. cümlesinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, "Müsteşarlık, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alır. Bu çerçevede, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin gerekli gördüğü bir kısım tespit işlemlerinin, belirleyeceği niteliklere sahip gümrük müşavirleri eliyle yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulan Gümrük Yönetmeliği'nin 574-578 inci maddelerinde yetkilendirilmiş gümrük müşavirliğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş, Yönetmeliğin "Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri" başlıklı 574. maddesinin birinci fıkrasında, "Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Bakanlıkça belirlenen tespit işlemlerini yapmak üzere yetkilendirilen ve 576 ncı maddede belirtilen şartları taşıyan gümrük müşaviridir." hükmü getirilmiş; 576. maddesinin yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin sahip olması gereken niteliklerin sayıldığı birinci fıkrasının (e) bendinde, "e) (Değişik:RG-11/8/2020-31210) Ertelenmiş, hükmün açıklanması geriye bırakılmış, para cezasına veya tedbire çevrilmiş ya da affa uğramış olsalar bile kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçları, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamı suçlar ile örgütlü suçlardan ceza almamış olmak" kuralına yer verilmiş, 11/08/2020 tarih ve 31210 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle değiştirilen esas Yönetmeliğin 576. maddesinin 2. fıkrasında da; " Birinci fıkrada sayılan niteliklere sahip olan gümrük müşaviri gerekli evraklarla Bakanlığa müracaat eder. Bakanlıkça yapılan değerlendirme sonucunda bu kişiler yetkilendirilebilir. Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetki belgesi başvuruları; birinci fıkranın (e) bendinde sayılan fiillere ilişkin gümrük idaresi veya adli makamlarca yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma olması hallerinde; söz konusu soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar değerlendirmeye alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği müessesesinin düzenlenmesinde, bürokratik işlemlerin azaltılması, gümrük işlemlerinin daha hızlı sürede sonlandırılması ve böylelikle vatandaşa daha kaliteli ve etkili kamu hizmeti sunulması ile birlikte teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanmasının hedeflendiği görülmüştür.
Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin görev tanımı ve özellikleri ile üstlenmiş oldukları görev ve yükümlülükleri dikkate alındığında, bu göreve atanacaklarda aranacak hizmetin gerektirdiği nitelikleri belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olan idarece, mevzuatta gümrük müşavirliği için aranan şartları taşımaları yanında, gümrük müşavirlerine göre daha fazla yetkiyle donatılmış olan yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine yetki belgesi verillirken, mevzuatın gerektirdiği tedbirleri alarak, özel koşullar getirilmesi de hizmetin gereğidir.
Bu itibarla; Yönetmeliğin 576. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde sayılan fiillere ilişkin gümrük idaresi veya adli makamlarca yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma olması hallerinde; söz konusu soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar yetki belgesi başvurularının değerlendirmeye alınmayacağı yolunda yapılan düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
07/10/2009 tarih ve 27369 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin, 07/10/2016 tarihli ve 29850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle yeniden düzenlenen 576. maddesinin, 11/08/2020 tarih ve 31210 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 2. fıkrasının 3. cümlesinde, "Yetkilendirilmiş gümrük müşavirliği yetki belgesi başvuruları; birinci fıkranın (e) bendinde sayılan fiillere ilişkin gümrük idaresi veya adli makamlarca yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma olması hallerinde; söz konusu soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar değerlendirmeye alınmaz." kuralına yer verilmiştir.

Bunun üzerine, davacı tarafından, yukarıda bahsi geçen düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bakılan dava açılmıştır.
Diğer taraftan, 09/01/2024 tarih ve 32424 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 14. maddesi ile dava konusu 576. maddenin 2. fıkrasının 3. cümlesi aynı tarih itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
Dava konusu Gümrük Yönetmeliği'nin 576. maddesinin 2. fıkrasının 3. cümlesi, 09/01/2024 tarih ve 32424 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/09/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.