4. Hukuk Dairesi 2022/404 E.,  2023/43 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulüne

Taraflar arasında görülen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların murisi ...'in, 14.04.2012 tarihinde davalı ...'e ait, diğer davalı ...’in kullanımındaki kamyonetle tedbirsizce geri manevra yaptığı sırada araç altında kalmak suretiyle vefat ettiğini, ceza dosyasında alınan bilirkişi raporunda davalı ...'in %80 oranında kusurlu bulunduğunu, kendilerine göre davalının tam kusurlu olduğunu belirterek, uğranılan maddi ve manevi zararlarının davalılardan tazmini isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde; olayda manevi tazminatın şartları oluşmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 25.12.2014 tarih ve 2014/158 Esas, 2014/539 Karar sayılı kararı ile tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olay tarihi, olayın oluş şekli, kusur durumları, ceza mahkemesi tarafından sabit görülen ve kesinleşen maddi olgular birlikte gözetildiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile 2000 TL cenaze giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 02.11.2017 tarih ve 2015/4187 Esas, 2017/10045 Karar sayılı ilamıyla; "...Davacılar vekili, tüm davacılar için toplam 83.000,00 TL manevi tazminat isteminde bulunmuş; mahkeme, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmadığını, haksız fiile maruz kalan kişinin duymuş olduğu elem ve ızdırabın giderilmesini sağlamaya yönelik olduğunu, davacıların murislerinin vefatından dolayı elem ve ızdırap duyduklarına, onunla yakın bir duygusal bağa sahip olduklarına yönelik mahkemece herhangi bir delil ya da kanaate ulaşılamadığından salt akrabalık bağına dayanılarak manevi tazminat talep edilmesinin hukuka uygun bulunmadığını belirterek davacıların manevi tazminat taleplerinin reddine karar vermiştir. Oysa, davacılardan ... ve ...’un babaanesi, davacı ...’nin kayınvalidesi, diğer davacılar ... ile ...’nin annesi olan ...’ın ölümü nedeniyle, davacıların manevi zarara uğraması kaçınılmazdır. Bu durumda, 1.7.2012'de yürürlüğe giren Borçlar Kanunu hükümleri gözetilerek davacıların manevi zararının giderilmesi amacıyla, somut olaya uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, talebin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir..." gerekçesiyle bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 16.07.2019 tarih ve 2019/133 Esas, 2019/702 Karar sayılı kararıyla; bozma ilamındaki gerekçelerle davanın kabulü ile 2.000,00 TL cenaze giderinin dava tarihi olan 01/04/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 13.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14/04/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 22.12.2020 tarih ve 2020/1765 Esas, 2020/4551 Karar sayılı ilamıyla; "...Dava dilekçesi içeriğinden, davacılar vekilinin, her ne kadar ceza dosyasında davalıya %80 oranında kusur verildiğine atıfta bulunmuşsa da sonuç olarak kendilerince bu oranın kabul edilemez olduğunu ve davalı sürücünün tamamen kusurlu olduğunu belirterek tazminat isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacılar, tam kusur durumuna göre istemde bulunmuşlardır. Oysa mahkemenin de kabulünde olduğu üzere olayda davacılar murisinin de kusuru bulunmaktadır Ancak mahkemece davacıların manevi tazminat istemi aynen kabul edilmiştir. Şu halde; mahkemece davacıların manevi tazminat isteminden, mütevaffanın kusur durumu da gözetilerek, fakat matematiksel oranla bağlı kalınmaksızın bir miktar indirim yapılmalıdır. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir..." gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bozmaya uyularak talep edilen manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 2.000,00 TL cenaze giderinin dava tarihi olan 01.04.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 11.500,00 TL, davacı ... için 11.500,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; manevi tazminat isteminin aynen kabulü gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden davalıların sorumlu olduğunu, eksik inceleme ile verilen kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde; kesinleşen hususlara dair temyiz itirazlarını tekrarlayarak, sözlü yargılama usulünün tam olarak uygulanmadığını, savunma haklarının sınırlandığını, manevi tazminattan yapılan indirimin yetersiz olduğunu, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davacılar desteğinin trafik kazası sonucu vefat etmesi nedeniyle oluşan cenaze gideri ve manevi tazminatının davalılardan tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası 184 ve 186 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 184. maddesinde; “ (1) Hâkim, tarafların iddia ve savunmalarıyla toplanan delilleri inceledikten sonra, duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz verir. (2) Mahkeme tarafların tahkikatın tümü hakkındaki açıklamalarından sonra, tahkikatı gerektiren bir husus kalmadığını görürse, tahkikatın bittiğini taraflara tefhim eder.” hükmü düzenlenmiştir. Tahkikatın bittiğinin tefhiminden sonra, sözlü yargılama aşamasına geçileceği konusunda şüphe yoktur. Sözlü yargılama HMK’nın 186. maddesinde düzenlenmiştir. (28.07.2020 tarihli ve 31199 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 20. maddesi ile değişik) HMK 186. maddesi, "(1)Mahkeme, tahkikatın bittiğini tefhim ettikten sonra aynı duruşmada sözlü yargılama aşamasına geçer. Bu durumda taraflardan birinin talebi üzerine duruşma iki haftadan az olmamak üzere ertelenir. Hazır bulunsun veya bulunmasın sözlü yargılama için taraflara ayrıca davetiye gönderilmez. (2) Sözlü yargılamada mahkeme, taraflara son sözlerini sorar ve hükmünü verir. Şu kadar ki, 150 nci madde hükmü saklıdır.." hükmünü amirdir. Bu maddede, taraflara sözlü yargılama için davetiye gönderilmeyeceği belirtilmiş ise de, HMK'nın 184. maddesine uygun olarak, yargılama sırasında, hakim, tarafların iddia ve savunmalarıyla toplanan delilleri inceledikten sonra, taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz verip, tarafların bütün tahkikat hakkındaki açıklamalarını dinleyip, tahkikatı gerektiren bir hususun kalmadığını belirledikten sonra, yüzlerine karşı tahkikatın bittiğini tefhim etmişse, sözlü yargılama hakkında da görüşlerini sorması gerekir.
Somut olay incelendiğinde mahkemece, Dairemiz bozması sonrası ilk celse olan 13.07.2021 tarihli celse de dosyanın geldiği aşama gözetilerek belgelendirilmeyen davalı vekilinin mazeretinin reddine karar vermiş ve aynı celse dosya esası hakkında karar verilmiştir.Mahkemece, tahkikatı bitirip, usulüne uygun sözlü yargılama duruşması yapılmadan davalı vekilinin yokluğunda karar verilerek savunma hakkı kısıtlanıp, hukuki dinlenilme hakkını ihlaline neden olacak şekilde davanın sonuçlandırılması HMK’ nın 184. ve 186. maddelerinin emredici ve açık hükmünü uygulamadan karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
2.Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, taraf vekillerinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR
1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeple mahkeme kararının BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacılara ve davalılara iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

09.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.