10. Hukuk Dairesi 2025/8809 E.,  2025/13189 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2704 E., 2025/459 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 61. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/97 E., 2023/331 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili davacının 30.07.1999 tarihinden itibaren 4/a kapsamında emekli aylığına hak kazandığını ve kendisine emekli aylığı bağlandığını, müvekkilinin bir süre emekli olarak hayatını devam ettirdikten sonra 04.02.2011 tarihinde ... Üniversitesi Sivil Havacılık Yüksek Okulunda 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında tekrar çalışmaya başladığını ve 05.05.2022 tarihinde ... Üniversitesinden doktor öğretim üyesi olarak bu kez yaş haddinden tekrar emekliliği hak ettiğini, müvekkilinin bu çalışması sırasında daha önce kendisine 5510 sayılı Kanun'un 4a maddesi kapsamında bağlanan emekli maaşının davalı Kurum tarafından kesildiğini ve bu süre boyunca emekli maaşı almadığını, müvekkilinin yaş haddinden emekli olarak memuriyetle ilişiğinin kesilmesinden sonra yasal olarak hak kazandığı emekli ikramiyesi ile 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında emekli aylığının ödenmesi için davalı Kuruma başvuru yaptığını, davalı Kurum tarafından emekli ikramiyesi ödenmiş ise de 15.02.2011-15.05.2022 tarihleri arasındaki 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c bendi kapsamında geçen hizmetlerinin yaşlılık aylığı bağlanan hizmet süreleri ile birleştirilmeyerek müstakilden değerlendirileceği ve 11... ay hizmetiniz 5434 sayılı Kanun'un 39.maddesi ile emeklilik için gerekli prim şart koşulu asgari 15 hizmet yılı şartını karşılamadığından 4/1-c bendi kapsamında emekli aylığı bağlanmasına kanunen imkan bulunmadığının bildirildiğini, müvekkilinin 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında emekli olma talebinin davalı Kurum tarafından reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı Kurum tarafından hizmet birleştirmesi yapılması ve en son çalıştığı statü ve süreler ile birlikte dikkate alınarak 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesindeki şartlarla emekli edilmesi gerektiğini belirterek, Kurum işleminin iptali ile müvekkili davacıya 15.05.2022 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında emekli aylığı bağlanması ve ödenmeyen emekli aylıklarının yasal faizleriyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin yerinde olduğunu, hukuka aykırı bir yanlışlık bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davaya konu Sosyal Güvenlik Kurumu Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı bila tarih, Z-46076466-205.02.01-47.371.368 sayılı işleminin iptali ile davacıya 15.05.2022 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında emekli aylığı bağlanması gerektiğinin ve yaş haddinden emekliliği hak ettiği tarihten itibaren ödenmeyen emekli aylıklarının yasal faizleriyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, Mahkemece eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık davacıya 4/c kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.
6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre "yargı yolunun caiz olması" dava şartı olup mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Kanun'un 101. maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.
5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 4.maddesinin 4. fıkrasına göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla iptal isteminin reddine karar vermiştir. Anayasa'nın 153/son maddesine göre Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesi kararları ile ilgili doktrindeki ağırlıklı görüş; Anayasa Mahkemesi kararlarının gerekçesinin de bağlayıcı olduğu yönündedir.
17.4.20 08... sayılı “Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile Anayasa Mahkemesi’nin 15.12.2006 günlü, E.2006/111, K.2006/112 sayılı iptal kararı doğrultusunda 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun’a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tâbi olacaklar ve bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanun’un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tâbi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edeceğinden bunlara ilişkin ihtilaflarda idari yargının görevli olmaya devam edecektir.
Dosya kapsamından, davacıya 02.01.1974-01.07.1999 tarihleri arasındaki 4/1-a ve 4/1-c hizmetleri karşılığı, toplam 7958 gün prim gün üzerinden 01.07.1999 tarihinden geçerli olmak üzere 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının 04.02.2011 tarihinde 5335 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başlaması nedeniyle ödenen yaşlılık aylığının durdurulduğu, davacının 04.02.2011-05.05.2022 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında çalıştığı, çalışmalarının sona ermesi üzerine bu hizmetlerinin de nazara alınmak sureti ile 4/c kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması ve emekli ikramiyesinin ödenmesini talep ettiği, Kurumun davacıya 90.042,82 TL emekli ikramiyesi ödendiği, durdurulan aylığının 21.05.2022 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden ödenmeye başlandığı, 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c bendi kapsamında geçen hizmetlerinin yaşlılık aylığı bağlanan hizmet süreleri ile birleştirilmeyerek müstakilden değerlendirileceği ve 11... ay hizmetiniz 5434 sayılı Kanun'un 39. maddesi ile emeklilik için gerekli prim şart koşulu asgari 15 hizmet yılı şartını karşılamadığından 4/1-c bendi kapsamında emekli aylığı bağlanmasına kanunen imkan bulunmadığının bildirildiğini, 04.02.2011-05.05.2022 tarihleri arasındaki çalışması nedeniyle 196.457,07 TL toptan ödeme hesaplaması yapıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri kapsamında, davacı yanın talebinin 5434 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkin olduğu, 01.10.2008 öncesinde emekli sandığı iştirakçisi olduğundan aylık bağlanması talebinin idari işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle davanın da idari yargı yoluna tabi olduğu gözetilmeksizin, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken Mahkemece işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi