10. Hukuk Dairesi 2022/13644 E.,  2023/13061 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/57 E., 2020/1846 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/85 E., 2019/465 K.

Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemli davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar ile davalı ..., davalı ... Kardeşler Gıda Nakliyat İnş. Harfiyat San. ve Tic. Ltd. Şti., ..., davalı ... ve davalı ... Prefabrik Yapı Elemanları İnş. ve Malz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilileri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar, davalılar ... Kardeşler Gıda Nakliyat İnş. Harfiyat San. ve Tic. Ltd. Şti., ..., ..., ... Prefabrik Yapı Elemanları İnş. ve Malz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekillerinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalılar ..., ... Kardeşler Gıda Nakliyat İnş. Harfiyat San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... vekilleri tarafından temyiz edildiği; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılar murisinin 10.04.2011 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat ettiğini belirterek müteveffanın eşi, çocukları, annesi ve babası için maddi ve manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Prefabik Yapı.. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü olan idarenin ... Kavşağı Tünel işini sözleşme ile ... İnşaat San ve Tic A.Ş.”ye (üst işveren) verdiği, bu şirketin de müvekkilleri işverene alın elemanı imalatı ve montajı işlerini verdiği, diğer davalı ... Hafriyat Mad. ve İnş. Ltd. Şti.'ye taşeron sözleşmesi ile kazı ve nakliyat işlerini üstlendiği, bu şirketinde ... Kardeşler Gıda Nak. İnş. Ltd. Şti. ile yaptığı araç kiralama sözleşmesi ile kazaya karışan ... plakalı kamyonu kiraladığı, kazaya karışan aracı ...’ın kullandığı, müvekkil ... Prefabrik Şirketinin olayda tamamen kusursuz olduğu, müteveffa ve diğer davalıların eylemlerinden dolayı illiyet bağının kesildiği, ... 5 Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/552 E sayılı dosyası içeriğinden sürücü ...’ın müteveffa ...’ün ve ... Hafriyat Ltd. Şti.’nin kusurlu olduklarının tespit edildiği, davacılara SGK tarafından 106.520,95 TL gelir bağlandığı, SGK tarafından ... Anadolu 19. İş Mahkemesinin 2013/1204 E sayılı dosyasından dolayı rücu davası ikame edildiği, müteveffanın tüm cenaze ve defin işlem ve masraflarının müvekkil şirket tarafından karşılandığı, ayrıca herhangi bir kusuru olmamasına rağmen ...’e 20.07.2011 tarihinde 40.000,00 TL ödeme yapıldığı, bu ödeme ile ailenin tüm talepleri, ölüm sebebiyle duçar olunan tüm zarar ve ziyanları ve cenaze giderleri, hastane giderleri yol giderleri vd. karşılanmaya çalışıldığı, maddi tazminat taleplerinden faizi güncellemesi ile birlikte mahsubunu, reeskont faiz talebinin haksız olduğunu, davanın işveren mali mesuliyet sigorta poliçesi ve İnşaat All Riskler sigorta poliçesi yapılan ....‘ye ihbarını, haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalılar ... ve ... Kardeşler Gıd... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...’ın ... plakalı aracın sürücüsü olduğu, ... Haf. Maden.Ltd Şti ile yapılan taşeron hafriyat sözleşmesine göre taşma işlerini yaptıkları 10.04.2011 tarihinde meydana gelen iş kazasında kusurlarının bulunmadığı, müteveffa ve diğer davalıların olayda kusurunun bulunduğu, her ne kadar kusurları olmasa bile vicdani olarak davacılar’a 5.000,00 TL ödeyerek yardımda bulundukları, ... plakalı aracın poliçesi bulunduğundan aracın poliçesini yapan sigorta şirketlerine davanın ihbar edilmesi gerektiği, bu nedenlerle, müvekkilleri hakkında açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

3.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinden özetle; ... plakalı aracın 30.03.2011-30.03.2012 tarihleri arasında geçerli 39865524 no.lu zorunlu mali mesuliyet (trafik) sigorta poliçesinin yapıldığı, 10.04.2011 tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle davacı tarafa 08.10.2014 tarihinde 24.076,73 TL tazminat ödemesi yapıldığı, yapılan ödeme ile sorumluluklarının kalmadığı, kusur yönünden incelemenin Adli Tıp Kurumundan yapılması gerektiği, maddi tazminat hesabında bilinen belirlenebilir bir ücret yoksa asgari ücretin baz alınması gerektiği, SGK tarafından rücuya tabi ödemenin tespiti ile hesaplanacak tazminattan 106.520,95 TL peşin sermaye değerli bağlanan gelirin mahsup edilmesi gerektiği, olay tarihi itibariyle temerrüdün oluşmadığı, sigortacının temerrüdün ihbar ve belge ibrazından itibaren 8 iş günü sonrasına ödeme yapabileceği, müvekkil şirketin temerrüde düşmediği, avans faizi talebinin haksız olduğu bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4.Davalı ... İnşaat.. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya yetki itirazında bulundukları, yetkili yerin ... Anadolu İş Mahkemesi olduğu, pasif husumet yokluğu nedeniyle husumet itirazında bulundukları, tüm hukuki, cezai ve iş güvenliği, işçi ve iş sağlığı ile ilgili tüm sorumluluk diğer davalı ... Prefabrik Yapı Şirketine devredildiği, müteveffanın ... Prefabrik Yapı şirketi ile hizmet akdi bulunduğu, araç sürücüsü ile firmalarının bağı bulunmadığı, SGK tarafından açılan ... Anadolu 19. İş Mahkemesinin 2013/1204 E dosyası ve ... 5 Asliye Ceza Mahkemesinin 2015/552 E sayılı dosyasından müvekkillerine husumet yüklenmediği, kazada müteveffa ve diğer davalı araç sürücüsünün kusurunun bulunduğu, müvekkilinin sözleşme ile anahtar teslimi iş yapma şeklindeki sözleşme ile tüm sorumluluğu ... Prefabrik Yapı Elemanları şirketine devrettiği, iş ve işçi sağlığı ve güvenliğine ilişkin sorumluluğun taşeron şirkete ait olacağı, davalılar tarafından davacılara haricen ödemeler yapıldığının öğrenildiği, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ile davalı ..., davalı ... Kardeşler Gıda Nakliyat İnş. Harfiyat San. ve Tic. Ltd. Şti., ..., davalı ... ve davalı ... Prefabrik Yapı Elemanları İnş. ve Malz. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilileri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkillerinden müteveffanın eşi ve iki çocuğunun manevi tazminat taleplerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından kısmen kabul edildiğini, dosyanın kapsamı ve halihazırdaki ölümlü iş kazasının ağırlığı dikkate alındığında sayın mahkemenin manevi tazminat taleplerinin tamamını hüküm altına alması gerektiğini, belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönden kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesi ile davalı müvekkili şirketin diğer davalıların işveren sıfatıyla kendilerine izafe edilen kusurlarına isabet eden zararda sorumlu tutulmasının trafik sigortası genel şartlarına, Karayolları Trafik Kanunu ile hukuk genel hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini, dava konusu kazanın bir iş kazası olduğunun bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, müvekkili şirkete kusur izafe edilmesinin sebebinin ... plakalı aracın kaza tarihinde müvekkili şirket nezdinde trafik sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, yasal düzenlemelere göre Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir kusur sorumluluğuna dayalı bir teminat türü olduğunu, işveren kusurlarının Trafik Sigorta Poliçesinin konusunu oluşturmadığını, İlk Derece Mahkemesinin dayanağı bilirkişi raporu, eksik incelemeye dayalı olup hükme esas teşkil edecek nitelikte olmadığını, müvekkili şirketin dava konusu kaza sebebiyle davacılara 08.10.2014 tarihinde 24.076,73 TL ödeme yapmış olduğunu, davacıların bakiye zararının bulunup bulunmadığı müvekkili şirketin ödeme tarihi olan 08.10.2014 itibariyle geçerli olan verilere göre belirlenmediğini, İlk Derece Mahkemesi kararında kabul edilen maddi tazminatın olay tarihi olan 10.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiş olduğunu ve müvekkili şirketin olay tarihinde temerrüde düştüğünün kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili şirketin bakiye poliçe limiti ile orantılı olarak dava vekalet ücreti ile yargılama gideri ve harçtan sorumlu tutulmasının gerektiğini, ancak hükmedilen toplam 286.431,03 TL maddi tazminat ile manevi tazminat tutarı esas alınarak hesaplanan vekalet ücreti ile yargılama gideri ve harçtan diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, İlk Derece Mahkemesinin savunmalarını dikkate almadan ve gerekçeli kararında dahi savunmalarına neden itibar edilmediğine ilişkin herhangi bir açıklama yapmadan hüküm kurduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı ... Kardeşler.. Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesi ile müvekkiline işbu kazanın meydana gelmesinde kusur atfedilmesinin mümkün olmadığını, müteveffa ...'ün meydana gelen kazada asli kusurunun bulunduğunu, hükme esas alınan kusura ilişkin bilirkişi raporunun hatalı ve eksik olduğunu, eksik değerlendirme neticesinde verilen kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, tazminat talebinde bulunan davacılara davalılar tarafından yapılmış olan ödemelerin tazminat hesabından düşülmemesinin hukuka aykırı olduğunu, maddi ve manevi tazminat miktarlarının oldukça fahiş tutarlar içermekte olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
4.Davalı ... vekili istinaf dilekçesi ile davacının manevi, tazminat isteminin muhatabının kendilerinin olmadığını, Karayolları 1. Bölge Müdürlüğünden alınan tünel yapımında montaj işinin sözleşme ile ... Prefabrik Yapı Elemanları İnş. ve Malz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye anahtar teslim olarak devredildiğini, kendilerinin sorumluluğunun bulunmadığını, müteveffanın müvekkili ile hiçbir akdi bağ münasebetinin olmadığını ve hizmet akdinin söz konusu olmadığını, dosyada bulunan bilirkişi raporuna göre kazaya sebebiyet veren kişinin davalı kamyon şoförü ... olduğunu, müteveffa ...'ün tedbirsiz ve dikkatsiz davranarak olayın meydana gelmesinde kusurunun bulunduğunu, müvekkili şirketin iş güvenliği ile ilgili kontrol etme ve denetime tabi tutma yükümlülüklerini harfiyen yerine getirdiğini, müvekkili açısından İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

5.Davalı ... Prefabrik Yapı ..Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının dayanağı bilirkişi raporlarının, eksik incelemeye dayalı olup hükme esas teşkil edecek nitelikte olmadığını, İlk Derece Mahkemesinin kusura yönelik kabulü hatalı olduğu gibi ücret/zarar yönünden kabul ve hesaplamaların da hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, İlk Derece Mahkemesinin gerek huzurdaki dava dosyasında ve gerekse ceza dava dosyası, SGK rücu dava dosyasında safahatte dermeyan edilen vakıalara, savunmalarına, bilhassa bilirkişi raporlarına itirazlarına da itibar etmediği gibi savunmalarına neden itibar etmediğine ilişkin herhangi bir gerekçe belirtmediğini, belirtilen nedenle İlk Derece Mahkemesi kararı gerekçesiz ve denetime elverişsiz olup İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönden de istinaf incelemesi neticesi kaldırılmasının gerektiğini, İlk Derece Mahkemesince hüküm altına alınan manevi tazminatların fahiş, adalet duygusuna, hakkaniyete, Yargıtay kararlarına ve hukuka aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar murisi ...'ün 10.04.2011 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası neticesinde davalıların kusurunun bulunup bulunmadığı ve kusur paylarının ne olduğu konusunda taraflar arasında ihtilaf olduğu, İlk Derece Mahkemesince dosyaya celp edile 13/02/2019 tarihli bilirkişi raporu içeriğinde 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi kapsamında iş kazası olduğu, davalı alt işveren ... Prefabrik Yapı.. Ltd. Şti.'nin %25 oranında kusurlu olduğu, birleşen davalı ... %25 oranında kusurlu olduğu, davalı alt işveren ... Harfiyat.. Ltd. Şti., ... Kardeşler Gıda .. Ltd. Şti.'nin ise birlikte %25 oranında kusurlu olduğu, davalı işçi ...'ın %10 oranında kusurunun bulunduğu, davalıların toplam kusurunun %85 olduğu, kazalı işçiye atfı kabil kusurun ise %15 olduğu, söz konusu bu oranların ... Anadolu 19. İş Mahkemesi'nin 2017/51 Esas 2019/20 Karar sayılı SGK tarafından açılan rücuen tazminat dosyasında kusur durumuyla iş müfettişlerinin düzenlediği denetim raporu içeriğiyle uyumlu olduğu, dosya kapsamına da uyduğu, ... vekilinin kusur durumuna ilişkin istinaf isteminin yerinde olmadığı, kendi kusur payının ancak davalıların kendi aralarındaki ileride vuku bulacak rücuen tazminat davasında konu edilebileceği toplam kusur durumu üzerinden asıl işveren ve alt işverenlerin ve kazaya sebebiyet veren şoför davalı ...'ın müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, İlk Derece Mahkemesince dosyaya celp edilen aktüerya hesap uzman bilirkişi raporu içeriğinin usul ve yasaya, dosya kapsamında uygun olduğu, davacının aylık ücreti konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunduğu, dosyanın içeriğinden SGK Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı'nın 11.01.2012 tarihli inceleme raporu içeriğindeki ücret bordrolarından asgari ücret seviyesinde gelir elde ettiğinin tespit edildiği, dosyaya sunulu sosyal ve mali durum araştırma tutanağından aylık 1.000,00 TL civarında ücret aldığının tespitinin yapıldığı, dinlenilen tanıkları ... ve ...'in çalıştıkları dönemde davacının 1.200,00 TL aylık ücret aldığının bunun 700,00TL'sinin bankaya yatırıldığı, gerisinin elden ödendiğine ilişkin beyanlarının içeriğinin Devrimci Yapı İnşaat Yol İşçileri Sendikasının sendikasız işçilerin 2.000,00 TL civarında ücret aldıklarına ilişkin emsal bildirimi ile uyumlu olduğu, Türkiye Yol İş Sendikası tarafından aylık net ücretin yaklaşık 1.255,66 TL civarında olabileceğinin bildirildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tanık beyanları ile uyumlu Türkiye Yol İş Sendikasının saatlik ücreti 3.89 TL'den 1.050,30 TL çıplak brüt ücret olarak ve AGİ dahil yemek ve sosyal yardımlarla birlikte net 1.255,66 TL olarak ücret tespitinin yerinde olduğu, davacıların olaydan duymuş olduğu elem ve ızdırap, tarafların kusur durumu ile sosyal ekonomik durumları dikkate alındığında, hükmedilen manevi tazminat miktarının hakkaniyete uygun olduğu dolayısıyla davacılar vekilinin istinaf isteminin reddi gerektiği, İlk Derece Mahkemesinin hüküm fıkrasında müteveffanın eş ve çocukları için takdir edilen maddi tazminat kapsamında asıl dava yönünden ve birleşen ... 11. İş Mahkemesi'nin davalısı ... yönünden ayrı ayrı hüküm kurulmuş ise de; kararın infazında tereddüt oluşacağından her ne kadar istinaf konusu değil ise de; HMK'nın 355 inci maddesi uyarınca tek bir madde halinde yeniden hüküm kurmak gerektiği, davalı ... vekilinin vekalet ücreti ile yargılama gideri ve harçtan diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğuna yönelik istinaf sebebinin değerlendirilmesinde, İlk Derece Mahkemesince her ne kadar asıl dava ve birleşen davalar yönünden ayrı ayrı hüküm kurulmuş ise de; yargılama harç giderleri ve vekalet ücreti yönünden herhangi bir ayrıma gitmeksizin birlikte hüküm kurulduğu, usul ve yasaya aykırı olduğu, yargılama, harç giderleri ve vekalet ücreti yönünden gerek maddi ve manevi tazminat talepleri ayrılmak suretiyle birleşen davalarda ayrı ayrı gözetilerek davalı ... vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü gerektiği gerekçesiyle;

1-) Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ... 2. İş Mahkemesi'nin 15.10.2019 tarih 2015/85 Esas, 2019/465 Karar sayılı Kararının kaldırılmasına,

A-1- Asıl Dava ve Birleşen ... 11. İş Mahkemesinin 2016/219 Esas sayılı dosyası yönünden davanın kabulü ile; maddi tazminat davası yönünden; eş ... için 235.257,77 TL, çocuk ... için 40.193,22 TL, çocuk ... için 10.980,04 TL, (davalı ...Ş. yönünden sigorta poliçe limiti Eş ... için 85.833,11 TL, Çocuk ... için 12.533,38 TL, Çocuk ... için 3.423,89 TL ile sınırlı olarak) maddi tazminatın olay tarihi olan 10.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ve birleşen davalı ...'nde müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacılar eş ..., çocuk ..., çocuk ...'e verilmesine, manevi tazminat davası yönünden; eş ... için 30.000,00TL, çocuk ... için 30.000,00 TL, çocuk ... için 30.000,00 TL'nin olay tarihi olan 10.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... AŞ. harici diğer davalılar ve birleşen davalı ...'nde müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacılar eş ..., çocuk ..., çocuk ...'e verilmesine,

2-Birleşen ... 6. İş Mahkemesinin 2016/103 Esas sayılı dosyası yönünden davacının davasının kabulü ile birleşen davacı anne ... için 10.000,00 TL, birleşen davacı baba ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 10.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...Ş. harici diğer davalılar ve birleşen davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacılar davacı anne ... ve baba ...'e verilmesine,

2-) Davacılar vekili, ... Kardeşler Gıda Nakliyat İnş. Harfiyat San. ve Tic. Ltd. Şti., ..., ..., ... Prefabrik Yapı Elemanları İnş. ve Malz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekillerinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., ... Kardeşler Gıda Nakliyat İnş. Harfiyat San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

Davalılar ... Kardeşler Gıda.. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 nci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 ncü maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle iş kazasının gerçekleşmesinde kazalı sigortalının %15 oranında kusuru tespit edimiş olup davalılar ile dava harici çalışanlar (üçüncü kişi) arasındaki kusur oran ve aidiyetinin aralarında ileride açılması mümkün rücu davasında tartışılarak sonuca ulaştırılabilmesinin mümkün olmasına göre bu hususun iş bu dosyada bozma sebebi yapılmasına gerek olmadığı gözetilerek temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalılar ..., ... Kardeşler Gıda .. Ltd. Şti., ... ve ... vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2. İş kazasından kaynaklanan maddi tazminat davaları nitelikçe Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan zararın tahsiline ilişkindir. Bu nedenle haksız zenginleşmenin ve mükerrer ödemenin önüne geçmek için ilk peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmının hesaplanan tazminattan düşülmesi gerekir.

3.Davanın yasal dayanağını, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu oluşturmaktadır. Kanunun 55 inci maddesinde, “ Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.” hükmüne yer verilmiştir.

4.Adalet Komisyonu'nun 55 inci maddesinin gerekçesinde; “sosyal güvenlik ödemelerinin, denkleştirme (indirim) işlevi görebilmesi, onun sorumluluğu doğuran olaya sebebiyet verenlere rücu edilebilmesine bağlıdır. Bu kural gereği, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri; teknik arıza, tam kaçınılmazlık hallerindeki ödemeler, bu tazminatlardan indirilemez. Bağlanan gelirlerin, işçinin kusuru ve kaçınılmazlık gibi nedenlerle rücu edilemeyen kısmı da indirilemez. Bir kısmı rücu edilemeyen miktar dahi denkleştirilemeyeceği gibi, zarar görenin kusuruna (müterafik kusura) yansıyan sosyal güvenlik ödemeleri, tahsis tarihinden sonra meydana gelen sosyal güvenlik ödemelerindeki artışlar, kısmi kaçınılmazlık ve teknik arıza halindeki ödemeler ve benzerleri rücu edilemediğinden bu miktarlar dahi denkleştirilemez.” düzenlemesi mevcuttur.

5.Öte yandan, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun'un 2 nci maddesinde; “Türk Borçlar Kanunu'nun kamu düzenine ve genel ahlaka ilişkin kuralları, gerçekleştirildikleri tarihe bakılmaksızın bütün fiil ve işlemlere uygulanır” düzenlemesi yer almıştır. Dairemizin ve giderek Yargıtayın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir. Kaldı ki, 6098 sayılı Kanun'un 55 inci maddesi de emredici bir hükme yer verdiğinden gerçekleştiği tarihe bakılmaksızın tüm fiil ve işlemlere uygulanmalıdır.

6.Dosya kapsamından davacı eş ve çocuklara bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerlerinin toplanarak rücu edilebilir kısmının tenzil edildiği anlaşılmaktadır.

7.Bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş, davacı eş ve çocuklara bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerlerinin rücu edilebilir kısmının anılan davacıların herbirinin maddi tazminat alacağından tenzil ederek yapılacak hesabı hükme esas almaktan ibarettir.

8. Öte yandan, davalı ...Ş. tarafından yapılan ödemenin tazminat alacağını karşılayıp karşılamadığı noktasında ise Yargıtay uygulamasının geliştirdiği "denkleştirme metodunun" kullanılması hakkaniyetli çözüme ulaşılması noktasında önem arz etmekte, ödemelere faiz işletilmek suretiyle tazminat alacağından mahsup yeterli görülmemektedir. Bu metoda göre ödemenin yapıldığı tarihteki verilere göre, davacıların hak ettikleri tazminat alacakları ile ödenen miktar birbirine oranlanarak tespit edilecek denkleştirme oranı mevcut hesap raporundaki verilere uygulanarak tazminat alacağının ne kadarının karşılandığı belirlenip, karşılanmayan kısım yönünden ise tazminata hükmetmek gerekmektir.

9. Mahkemece yapılacak iş; Axa Sigorta A.Ş. ye her bir hak sahibine ayrı ayrı ne miktarda ödeme yapıldığını sormak, ödemenin yapıldığı tarihteki veriler esas alınarak davacı hak sahiplerinin gerçek zararını saptamak, böylece tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığını denetlemek, açık oransızlık yoksa maddi tazminat isteminin reddine karar vermek, açık oransızlığın bulunması durumunda ödemeyi “kısmi ifayı içeren makbuz” niteliğinde kabul etmek ve yapılan ödemenin davacı hak sahiplerinin ödeme tarihindeki gerçek zararını hangi oranda karşıladığını saptamak, hükme esas alınan 22.11.2017 tarihli bilirkişi hesap raporundaki verilere göre yasal indirimler yapılmak suretiyle belirlenecek gerçek zarardan, işbu saptanan oranda indirim yapmak ve davacıların hükmü temyiz etmediği dikkate alınarak usuli kazanılmış hakları gözeterek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

10. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

11. O halde, davalılar ..., ... Kardeşler Gıda .. Ltd. Şti., ... ve ... vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalılar ..., ... Kardeşler Gıda .. Ltd. Şti., ... ve ... vekillerinin temyiz itirazının kabulü ile, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2.Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

3.Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.