10. Hukuk Dairesi 2022/12519 E.,  2023/552 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2210 E., 2022/2029 K.
...
...
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Alanya 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/43 E., 2022/58 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların murisi olan ... adına doğum borçlanması talebiyle kuruma başvurduklarını, kurumca talebin reddine karar verildiğini, davalı kurumun işleminin hukuka aykırı olduğunu, bu sebeplerle dava konusu kurum işleminin iptali ile davacıların muris adına doğum borçlanması yapma hakları bulunduğunun tespitini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; "murisin çocukları olan davacılardan ...'ın 20.01.2006, ...'ın ise 20.08.2008 tarihinde doğdukları, kurum tarafından yapılan 08.10.2020 tarihli iç yazışmada 01.10.2003 tarihinde staj kaydı bulunduğu ancak prim kaydı bulunmadığının belirtildiği, bu gerekçeyle de davacıların talebinin reddine karar verildiği, dosyadaki tüm bilgi, belge ve raporların incelenmesinde işe giriş bildirgesi ve prim ödemelerinin de bulunduğu, davalı kurum tarafından yapılan işlemin hukuka aykırı olduğu " gerekçesiyle "davanın kabulüne, SGK ... İl Müdürlüğü Muratpaşa Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından yapılan 09.12.2020 tarih ve E-77315054-203.05.02-15402887 sayılı işlemin iptaline, davacıların murisi ... adına doğuma dayalı borçlanma işlemi yapabileceklerinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İstinaf Sebepleri
Davalı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; kurumun işlemlerinin hukuka uygunluğu açık olup dava hakkında ret kararı verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "murisin bir dönem ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencisi olarak beceri eğitimi gördüğü ve kısa vade sigorta kolları priminin ödendiği, bu okul idaresine iki kez yazı yazılıp primlerin ödendiğini gösteren bilgi belgelerin bu kapsamda dekont örneğinin dosyaya sağlandığı" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacıların murisi adına doğum borçlanması yapma hakları bulunduğu, aykırı kurum işlemlerinin iptali isteklerinden ibarettir.

2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi ile, "Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalı kadının, iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreleri, kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın % 32'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır.

Bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar için ise yeni başvuru şartı aranır. Primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmaz. Borçlanma sürelerinin ne şekilde belgeleneceğini belirlemeye Kurum yetkilidir.

Bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Sigortalılık borçlanması ile aylık bağlanmasına hak kazanılması durumunda, ilgililere borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.

Borçlanılan süreler, uzun vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası bakımından;
a) Birinci fıkranın (a), (b), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentleri gereği borçlananlar, borçlandığı tarihteki 4 üncü maddenin birinci fıkrasının ilgili bendine göre,

b) Birinci fıkranın (c) ve (ı) bentleri gereği borçlananlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.

Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki sürelere ait borçlanmalarda; borçlanılan prime esas gün sayısı borçlanılan ilgili aylara mal edilir. Seçilen prime esas kazanç, borcun ödendiği tarihteki prime esas asgarî kazanca oranlanarak, söz konusu oran ilgili ayın prime esas asgarî kazancı ile çarpılır. Bulunan tutar, ilgili ayın prime esas kazancı kabul edilir. Ancak hesaplanan prime esas kazanç hiçbir suretle o ayın prime esas azamî kazancını geçemez" düzenlemesine yer verilmiştir.

11 Eylül 2014 gün ve 29116 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesi ile ise; 5510 sayılı Kanun'un 41/1-(a) maddesi değiştirilerek 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalı kadınların da doğum borçlanması yapabilmesi imkanı getirilmiştir.

Kural olarak her kanun, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren derhal hukuksal sonuçlarını doğurmaya başlar ve bu tarihten sonra meydana gelen olaylara ve ilişkilere uygulanır. Bu kuralın doğal sonucu da kanunların geriye yürümemeleridir.

Hizmet akdine bağlı çalışan kadınlara ilk defa doğum borçlanması yapabilme imkanı tanıyan 5510 sayılı Yasa’nın 41/1.a düzenlemesinde, "a" bendinin ilk kısmında yer verilen borçlanma imkanı, çalışırken ücretsiz doğum ya da analık izni kullanılan sürelere ilişkindir ki bu doğal olarak daha önce sigortalı olmayı gerektirir. Aynı bendin ikinci kısmındaki borçlanma imkanı ise doğrudan ve sadece 4 /1-a kapsamındaki sigortalı kadına tanınmış ve borçlanacağı süre (doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmayacağı süre) olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla bu imkandan yararlanabilmek için de, geçmişte hizmet akdine dayalı olarak zorunlu sigortalılık tescilinin yapılmış olması koşulu kabul edilmektedir.

Anılan maddede yer verilen borçlanma imkanının, doğrudan ve açıkça sadece 4/1-a maddesi kapsamındaki sigortalılara tanınmış olması, borçlanma talebinde bulunanın doğum tarihinden önce 4/1-a bendi kapsamında çalışması olgusunun arandığını; bunun da doğal olarak doğumdan önce sigortalı olmayı gerektirdiği açıktır.

Öte yandan maddenin ancak sigortalı olarak çalışan kadın tarafından kullanılabilecek olan ücretsiz doğum ya da analık izni sürelerine ilişkin olması ve borçlanılacak sürenin doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmayacağı süre olarak tanımlanması da, bu imkandan yararlanabilmek için doğum öncesi çalışıyor olmanın, yani sigortalılığın zorunlu olduğunu göstermektedir. (Hukuk Genel Kurulu’nun 18.05.2011 günlü 2011/10 - 311 Esas ve 2011/322 Karar sayılı kararı)

3. Değerlendirme
1.Somut olay yukarıda açıklanan ilkeler ışığında değerlendirildiğinde, davacılar murisi ... adına 01.10.2003 tarihinde Alanya ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü tarafından işe giriş bildirgesinin verildiği, Alanya ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğü'nün 25.03.2021 tarihli yazı ekinde ... adına 02.10.2003 - 31.05.2004 tarihleri arasında tahakkuk ettirilen kısa vadeli sigorta kollarına ait primlerin listesi bulunduğu, Alanya ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürlüğünün Alanya Sosyal Güvenlik Merkezine hitaben yazılan 26.08.2020 tarihli yazısında; ...'ın 2001-2004 yılları arasında okullarında muhasebe finansman bölümü öğrencisi iken 2003-2004 eğitim öğretim yılında İşletmelerde Beceri Eğitimini (Stajını) Alanya Devlet Hastanesinde tamamladığına, 01.10.2003 tarihinden itibaren 2004 yılı Haziran ayına kadar adı geçen öğrencinin staj sigorta primlerinin okulları tarafından ödendiğine dair bilgi bulunduğu, ancak ilk kez 5510 sayılı Kanun kapsamında 13.10.2014 tarihinde zorunlu sigortalı olarak uzun vadeli sigorta kollarından prim ödemiş olduğu anlaşılan davacılar murisinin 20.01.2006 ve 20.08.2008 tarihlerinde gerçekleştirdiği doğumlar sebebiyle doğum borçlanması yapamayacağı göz önünde tutulmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

2.Yapılacak iş, davacıların doğum borçlanmasına yönelik yaptığı talebini reddeden Kurum işleminin doğru olduğunu kabul ederek, aksi yöndeki davacıların talebini reddetmekten ibarettir.

3. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...